Γράφει: ,

Συνέντευξη Νίκου Περιστιάνη: «Το κράτος υποσκάπτει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια»

Νίκος Περιστιάνης, Πρόεδρος Διοικητικού Συμβουλίου Πανεπιστημίου Λευκωσίας

στον Κωνσταντίνο Αδαμίδη

Με τον κ. Νίκο Περιστιάνη, έναν άνθρωπο που εργάστηκε όσο λίγοι για την μετάβαση από το Intercollege στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας, μιλήσαμε για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, αλλά και για τα μέχρι σήμερα επιτεύγματά τους, κυρίως βέβαια για το δικό του Πανεπιστήμιο. Αίσθηση προκαλεί η εγκατάλειψη των ιδιωτικών πανεπιστημίων από το κράτος και η περιθωριοποίησή τους, παρά τις σοβαρές τους δυνατότητες και την χρησιμότητά τους ως φορείς της προσπάθειας μετατροπής της Κύπρου σε περιφερειακό κέντρο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Πώς αξιολογείτε την μέχρι τώρα πορεία του Πανεπιστημίου Λευκωσίας από της εγκρίσεως της ανωτατοποίησής του;

Στην περίπτωση μας είχαμε αρχίσει να λειτουργούμε ως Πανεπιστήμιο από το 2000, όταν η Κυβέρνηση εξήγγειλε την πρόθεσή της να προχωρήσει στην κατεύθυνση δημιουργίας ιδιωτικών Πανεπιστημίων. Επειδή είχαμε συνειδητοποιήσει ότι θα ήταν μια μεγάλη διαδικασία αρχίσαμε από τότε τις αλλαγές που ήταν απαραίτητες, όπως η δημιουργία της Συγκλήτου και του Συμβουλίου, η καλύτερη οργάνωση σε παραδοσιακά ακαδημαϊκά πρότυπα, η μεγαλύτερη έμφαση στην έρευνα κ.λπ. Οπότε θα έλεγα ότι, όταν το 2007 γίναμε τελικά πανεπιστήμιο, οι αλλαγές που ακολούθησαν ήταν του ιδίου μεγέθους και αποτέλεσαν μια συνέχεια επειδή είχαν ήδη προηγηθεί πάρα πολλές αλλαγές και βελτιώσεις. Κατά συνέπεια, βλέπω την πορεία μας σαν μια σταθερή, διαχρονική ανέλιξη.

Με την αλλαγή από το Intercollege στο Πανεπιστήμιο πώς άλλαξε ο τρόπος λήψης αποφάσεων σε ό,τι αφορά στον τρόπο εισδοχής φοιτητών, ως επίσης και στα ακαδημαϊκά και διοικητικά θέματα και ιδιαίτερα της Συγκλήτου;

Η γνώμη της Συγκλήτου είναι πλέον πολύ πιο βαρύνουσα, συνεδριάζει πολύ πιο τακτικά, επιλαμβάνεται πλείστων θεμάτων που αφορούν στο Πανεπιστήμιο, οι διαδικασίες εισδοχής φοιτητών εμπλέκουν τώρα πολύ περισσότερο τα τμήματα και τις σχολές από ό,τι στο παρελθόν. Λειτουργούμε δηλαδή με ένα πιο κλασικό τρόπο, όπως τα περισσότερα πανεπιστήμια. Πρέπει να πω ότι η αρνητική πτυχή αυτής της εξέλιξης είναι ότι είναι αρκετά πιο γραφειοκρατικές αυτές οι διαδικασίες, όχι όμως σε ανησυχητικό βαθμό. Είναι νομίζω μια φυσιολογική, διάδοχη φάση. Σταδιακά θα καταφέρουμε να συνδυάσουμε και την αποτελεσματικότητα και τις γρήγορες αποφάσεις με την εμπλοκή των ακαδημαϊκών στην λήψη τους.

Ποιες είναι οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζετε σαν ιδιωτικό πανεπιστήμιο;

Η πιο μεγάλη πρόκληση κατ” εμένα είναι το γεγονός ότι υπάρχει μια αδικαιολόγητη προκατάληψη απέναντι στα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Για παράδειγμα, σε σχέση με τα πανεπιστήμια του εξωτερικού, υπάρχει μια εντύπωση ότι τα πανεπιστήμια της Βρετανίας ή της Ελλάδας είναι καλύτερα, πράγμα που δεν είναι αλήθεια. Θεωρώ ότι εάν συγκριθεί το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας με τα βρετανικά πανεπιστήμια υπάρχουν γύρω στα 130 με 150 – θα έλεγα ότι άνετα είμαστε καλύτεροι από τουλάχιστον τα μισά. Καλύτεροι ως προς το επίπεδο διδασκαλίας, το τι καταφέρνουμε να μεταδώσουμε στον φοιτητή μέχρι να ολοκληρώσει τις σπουδές του, το επίπεδο στο οποίο τον ανεβάζουμε, την μαθησιακή ύλη που διδάσκουμε, που είναι πιο προσαρμοσμένη στις κυπριακές πραγματικότητες, ταυτόχρονα με τις ευρωπαϊκές. Ο λόγος που υπάρχει αυτή η προκατάληψη υπέρ των πανεπιστημίων του εξωτερικού έγγειται στο το ότι παραδοσιακά οι σπουδές στο εξωτερικό αποτελούσαν ένα μηχανισμό ταξικής διάκρισης. Δηλαδή, εκείνοι που είχαν τα λεφτά έστελλαν τα παιδιά τους στο εξωτερικό για να τα διαφοροποιήσουν από τα παιδιά που δεν μπορούσαν να πάνε. Σήμερα σε κάποιο βαθμό διατηρείται αυτή η πρακτική και, κατ” ακολουθίαν, η εντύπωση, ότι αν στείλω το παιδί μου στο Χ αγγλικό πανεπιστήμιο που μπορεί να είναι και το τελευταίο στην κλίμακα των αγγλικών πανεπιστημίων – είναι καλύτερο από του να πάει στο καλύτερο ιδιωτικό πανεπιστήμιο της Κύπρου… (που είναι, βεβαίως, το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας!) Αυτό όμως δεν είναι αλήθεια. Είναι απλώς μια προκατάληψη που υπάρχει από παλιά και που ελπίζω ότι θα καταφέρουμε να την ξεπεράσουμε με τον καιρό.

Υπάρχει κάτι που μπορεί να κάνει το πανεπιστήμιο για να πείσει την κοινωνία να μην σκέφτεται έτσι;

Κοιτάξτε, σήμερα το Πανεπιστήμιο Λευκωσίας έχει γύρω στους 5,000 φοιτητές, ενώ όταν ξεκινήσαμε κάποτε είχαμε 6! Άρα έχουμε ήδη πείσει πολύ κόσμο. Εξακολουθούν βέβαια οι περισσότεροι από τους μισούς τελειόφοιτους να προτιμούν τις σπουδές στο εξωτερικό. Το γεγονός όμως ότι καταφέραμε να συγκρατήσουμε τόσο μεγάλους αριθμούς σίγουρα σημαίνει ότι δεν είμαστε ένα μέτριο ίδρυμα: Οι Κύπριοι ποτέ δεν αποφασίζουν χωρίς να ελέγξουν και επειδή είμαστε εδώ στην Κύπρο μπορούν να ξέρουν πόσο καλοί είμαστε. Οι περισσότεροι ρωτούν πολλές πληροφορίες και ζητούν την γνώμη πολλών προτού καταλήξουν, ενώ στο εξωτερικό συχνά πάνε με μόνο την εντύπωση ότι θα είναι καλό αυτό που θα βρουν. Ακριβώς το γεγονός ότι ρωτούν πολύ περισσότερα για εμάς, σε συνδυασμό με το ότι έχουμε τόσες χιλιάδες φοιτητές, είναι μια απόδειξη ότι έχουμε πείσει ένα μεγάλο μέρος της κυπριακής κοινωνίας ότι έχουμε πολύ καλά επίπεδα που συγκρίνονται με αυτά που θα έβρισκαν στα καλά ιδρύματα του εξωτερικού.

Ας περάσουμε στο θέμα της κρατικής χρηματοδότησης. Σε αντίθεση με τα κρατικά ιδρύματα, τα ιδιωτικά δεν παίρνουν ούτε ένα σεντ. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με το ότι δεν υπάρχει στήριξη από παλιούς φοιτητές, όπως π.χ. υπάρχει στις ΗΠΑ, αναγκάζει τα ιδιωτικά πανεπιστήμια να βασίζονται σχεδόν εξ” ολοκλήρου στα δίδακτρα. Αυτό που θα ήθελα να ρωτήσω είναι τι αντίκτυπος υπάρχει στην προσπάθεια βελτίωσης και επέκτασης των υφιστάμενων προγραμμάτων; Επίσης υπάρχει και η φήμη ότι η αύξηση των διδάκτρων σημαίνει στην ουσία περισσότερα λεφτά στις τσέπες των μετόχων.

Ας κάνουμε μια σύγκριση με τα κατεχόμενα, όπου θεωρούμε ότι τίποτα δεν είναι τόσο καλό όσο στην δική μας πλευρά. Π.χ. το λεγόμενο Πανεπιστήμιο Εγγύς Ανατολής δημιουργήθηκε μετά από το Intercollege, αλλά σήμερα διαθέτει μια υποδομή που είναι πολύ πιο προχωρημένη από την δική μας. Ενώ εμείς έχουμε περίπου 5,000 φοιτητές, αυτοί έχουν γύρω στις 15,000! Έχουν τέσσερα ιδιόκτητα οικοτροφεία στο μέγεθος ενός μεγάλου ξενοδοχείου. Έχουν σχολή ιατρικής και δικό τους πανεπιστημιακό νοσοκομείο! Όλα τα κτίρια αυτά είναι ιδιόκτητα. Στην δική μας περίπτωση, από τα τρία ιδιωτικά πανεπιστήμια, τα δύο ενοικιάζουν τα κτίριά τους από την Εκκλησία. Εμείς δεν έχουμε οικοτροφείο αλλά ενοικιάζουμε από άλλους ιδιώτες δύο μικρά οικοτροφεία των οποίων το μέγεθός είναι το 1/100 του προαναφερθέντος, κ.ο.κ. Γιατί λοιπόν εκεί κατάφεραν να μεγαλώσουν και να γιγαντωθούν; Ο λόγος είναι απλός: Τους βοήθησε το «κράτος». Είχαν, βέβαια, πολιτικούς λόγους να ενθαρρύνουν τα πανεπιστήμια τους. Εμείς, έστω ας δεχθούμε ότι δεν είχαμε πολιτικούς λόγους, δεν είχαμε όμως οικονομικούς; Δεν είχαμε και όλους τους άλλους λόγους -πολιτιστικούς, κοινωνικούς- για να θέλουμε να αναπτύξουμε τα πανεπιστήμιά μας, να αναπτύξουμε την βιομηχανία της γνώσης, που είναι η πλέον σημαντική για τις σημερινές οικονομίες και κοινωνίες; Λέμε συχνά ότι θέλουμε να κάνουμε την Κύπρο περιφερειακό κέντρο. Αντί όμως να δούμε πώς να βοηθήσουμε αυτά τα ιδρύματα, τα υποσκάπτουμε. Να σας δώσω δύο παραδείγματα: Αυτή την στιγμή το κράτος δίνει χορηγία σε οποιονδήποτε φοιτητή, για σπουδές σε οποιοδήποτε σημείο του κόσμου, έστω και αν θα σπουδάσει σε έναν κλάδο όπως η διοίκηση επιχειρήσεων, ο οποίος προσφέρεται σε όλα τα πανεπιστήμια και εδώ στην Κύπρο. Και αυτή την χορηγία την παίρνουν όλοι οι φοιτητές, ακόμα και οι γόνοι εύπορων οικογενειών. Θα μπορούσε όμως αυτά τα λεφτά να δίνονται μόνο στους άπορους φοιτητές που μένουν στην Κύπρο για σπουδές. Είναι βέβαια φυσιολογικό να βοηθούνται οι φοιτητές που πάνε στο εξωτερικό να σπουδάσουν σε κλάδους που δεν υπάρχουν στην Κύπρο. Δεν χρειάζεται όμως κρατική στήριξη για όσους φεύγουν στο εξωτερικό για να σπουδάσουν σε κλάδους που υπάρχουν και στην Κύπρο.

Το δεύτερο παράδειγμα αφορά την έρευνα. Σε κάποιες χώρες (π.χ. Ολλανδία) το κράτος δίνει στήριξη στα πανεπιστήμια ανάλογα με τον αριθμό των ντόπιων φοιτητών και την έρευνα που διεξάγουν. Θα μπορούσαν να προστεθούν πολλοί άλλοι τρόποι. Για παράδειγμα η παροχή δανείων, όπως συμβαίνει στην Βρετανία. Γιατί τόσοι Κύπριοι στράφηκαν για σπουδές στην Βρετανία; Επειδή ήρθε το κράτος να δώσει δάνεια στους Ευρωπαίους (και Κύπριους) φοιτητές για να σπουδάσουν στην Βρετανία και να εξοφλήσουν το δάνειο όταν κάποτε τελειώσουν, εργοδοτηθούν και έχουν επίπεδο απολαβών πάνω από κάποιο κατώτατο όριο. Θα μπορούσε και η δική μας Κυβέρνηση να δοκιμάσει κάτι ανάλογο. Αυτή την στιγμή όχι μόνο δεν γίνεται κάτι τέτοιο, αλλά μπορεί κάποιος να πάρει υποτροφία από το Ίδρυμα Κρατικών Υποτροφιών Κύπρου για να σπουδάσει οπουδήποτε στο εξωτερικό, όχι όμως στα ιδιωτικά πανεπιστήμια της Κύπρου. Γιατί υπάρχει αυτή η διάκριση;

Είναι δυνατό να μετατραπεί η Κύπρος σε περιφερειακό ακαδημαϊκό κέντρο χωρίς την εμπλοκή των ιδιωτικών πανεπιστημίων;

Η διεθνής αγορά είναι πάρα πολύ δύσκολη και γίνεται ολοένα δυσκολότερη. Αν γίνονταν πριν δέκα χρόνια τα βήματα που προσπαθεί να κάνει η Κυβέρνηση σήμερα θα ήταν πολύ πιο εύκολο. Τότε είχαμε προσκλήσεις για δημιουργία προγραμμάτων ή κάποιου παραρτήματος από πολλές χώρες/περιοχές (π.χ. Ρωσία, Μέση Ανατολή και Άπω Ανατολή). Τότε όμως δεν ήμασταν πανεπιστήμιο, ούτε είχαμε τις ευλογίες του κράτους. Τώρα που τις έχουμε, έστω και καθυστερημένα, είναι στις περισσότερες περιπτώσεις αργά. Παρόλα αυτά, εμείς έχουμε ήδη ιδρύσει παράρτημα στην Αθήνα, όπου φοιτούν πέραν των 500 φοιτητών (κάνουν μαθήματα στο Certified Accounting, επειδή το πρόγραμμα αυτό μπορούμε να προσφέρουμε χωρίς άδεια από το κράτος). Στην Ρουμανία επίσης έχουμε αρχίσει τα μαθήματα αυτά, με ένα κέντρο που έχει επίσης γύρω στους 500 φοιτητές. Στην Συρία, σε συνεργασία με ντόπιο συνεργάτη, είμαστε ένα από τα 15 ιδρύματα, που έχουν πάρει άδεια για την δημιουργία ιδιωτικού πανεπιστημίου. Προσπαθούμε δηλαδή να βρούμε διεξόδους αλλού, εκεί όπου είναι οι κυβερνήσεις πιο ευνοϊκά προσκείμενες.

Αναφορικά τώρα με τα ερευνητικά κονδύλια, δεν φτάνει που το κράτος δίνει όλα τα λεφτά στα κρατικά πανεπιστήμια, βλέπουμε ότι και τα περισσότερα λεφτά του κρατικού Ιδρύματος Προώθησης Έρευνας πηγαίνουν επίσης στα κρατικά ιδρύματα. Δεν είναι όμως σημαντικό το πανεπιστήμιο να γίνει πιο ερευνητικό παρά να επικεντρώνεται τόσο πολύ στην διδασκαλία;

Η έρευνα είναι το πιο ακριβό κομμάτι της λειτουργίας ενός πανεπιστημίου. Όπως μπορείτε να φανταστείτε, χρειάζονται τεράστιες επενδύσεις. Αυτή είναι και η διαφορά μας με τα κρατικά πανεπιστήμια: Εκεί το κράτος δίνει πλουσιοπάροχα εκατομμύρια ευρώ για αυτό τον σκοπό. Δεν είναι εύκολο να ανταγωνιστούμε τα κρατικά ιδρύματα σε αυτό τον τομέα. Εκείνο που προσπαθούμε να κάνουμε είναι να έχουμε επαρκή έρευνα σε τομείς που μπορούμε να προσφέρουμε πιο άμεσα. Δηλαδή το Πανεπιστήμιο Κύπρου μπορεί να έχει την πολυτέλεια να διεξάγει έρευνα και σε τομείς που δεν είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για την Κύπρο, επειδή τυγχάνει να είναι οι τομείς με τους οποίους ασχολούνται συγκεκριμένοι καθηγητές. Εμείς προσπαθούμε να ενθαρρύνουμε την έρευνα σε τομείς πιο σχετικούς με τις τοπικές ανάγκες. Η ερώτησή σας όμως έχει βάση: Θα μπορούσε το κράτος, μέσα από το Ίδρυμα Προώθησης Έρευνας να μας βοηθήσει περισσότερο. Ως πανεπιστήμιο είχαμε κάνει συγκεκριμένη πρόταση στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και είχαμε προτείνει ένα συγκεκριμένο ποσοστό από τα κονδύλια του ΙΠΕ, ας πούμε το 15%, να κατευθύνεται προς τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, που αποτελούν μεγάλα ιδρύματα, τα οποία διδάσκουν σε χιλιάδες ανθρώπους, οπόταν μπορεί η έρευνα να συνδέεται με την διδασκαλία, αντί να τα παίρνουν άτομα, ή κρατικά πανεπιστήμια που απολαμβάνουν ήδη αρκετής βοήθειας από το κράτος.

Αναφορικά τώρα με την ίδρυση παραρτημάτων βρετανικών πανεπιστημίων στην Κύπρο, γνωρίζουμε ότι αυτό μπορεί να δημιουργήσει τεράστια προβλήματα.

Κοιτάξτε, αυτή την στιγμή στην Κύπρο υπάρχουν περίπου 25-30 κολέγια. Δυστυχώς, αυτά τα μικρά ιδρύματα, στις περισσότερες περιπτώσεις έχουν ξένους μόνο φοιτητές και πολλά λειτουργούν για χρόνια χωρίς να έχουν πετύχει την αναγνώριση των προγραμμάτων σπουδών που προσφέρουν μέσα από τις ιδιαίτερα δύσκολες διαδικασίες αξιολόγησης της Κύπρου. Αυτά όμως τα κολέγια θα μπορούν αύριο να προσφέρουν τα πτυχία ενός ευρωπαϊκού πανεπιστημίου με συνοπτικές διαδικασίες. Αυτά τα ιδρύματα θα έχουν το όφελος ότι, χωρίς να έχουν σημαντικά έξοδα -πλήρους απασχόλησης καθηγητές και διοικητικό προσωπικό, υποδομή, εργαστήρια, βιβλιοθήκες κ.λπ.- θα μπορούν να απονέμουν πτυχία ξένων πανεπιστημίων, με τρία μάλιστα χρόνια σπουδών, στο 1/3 της τιμής που προσφέρουν τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, τα οποία έχουν όλα αυτά τα έξοδα που απαιτούνται για να είναι σοβαρά ιδρύματα. Η εξέλιξη αυτή θα υποσκάψει την προσπάθεια που γίνεται εδώ και δεκαετίες για αναβάθμιση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο.

One Comment

  1. Delonte
    2 Σεπτεμβρίου 2014 01:00

    That’s a slick answer to a chgielnalng question

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>