Γράφει: ,

Συνέντευξη Χριστόφορου Χριστοδουλίδης: Η πρόκληση της καινοτομίας και του επιχειρηματικού πνεύματος

Χριστόφορος Χριστοδουλίδης, Διευθυντής Διοίκησης και Οικονομικών, Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου

στον Μιχάλη Κοντό

Το Ανοικτό Πανεπιστήμιο αποτελεί ένα καινοφανή και νεωτερικό θεσμό για τα κυπριακά ακαδημαϊκά δεδομένα. Ο κ. Χριστόφορος Χριστοδουλίδης μας μίλησε για τα επιτεύγματα, τα προβλήματα και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει, ως επίσης και για το σύγχρονο τοπίο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

Τι ακριβώς προσφέρει το Ανοικτό Πανεπιστήμιο στην κυπριακή τριτοβάθμια εκπαίδευση;

Το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΑΠΚΥ) λειτούργησε επίσημα το 2006 και είναι το δεύτερο κρατικό ανώτατο εκπαιδευτικό ίδρυμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, το οποίο προσφέρει ένα αυξανόμενο φάσμα πτυχιακών, μεταπτυχιακών και διδακτορικών προγραμμάτων. Βασισμένο στην μεθοδολογία της εξ” αποστάσεως εκπαίδευσης, προωθεί την έρευνα και την δια βίου μάθηση μέσα από την χρήση των πιο σύγχρονων και πρακτικών μέσων της τεχνολογίας. Σε αντίθεση με τα συμβατικά πανεπιστήμια, ο φοιτητής δεν είναι αναγκασμένος να παρευρίσκεται σε αίθουσες διδασκαλίας, αλλά έχει την δυνατότητα να σπουδάζει οποιαδήποτε ώρα της ημέρας από τον χώρο διαμονής του ή οποιοδήποτε άλλο χώρο. Με αυτόv τον τρόπο, και για πρώτη φορά στα δρώμενα του τόπου μας, μέσα από το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, προσφέρονται ευκαιρίες μάθησης σε άτομα τα οποία βρίσκονται μακριά από τα συμβατικά πανεπιστήμια ή λόγω άλλων οικογενειακών και επαγγελματικών υποχρεώσεων δεν μπορούν να παρευρίσκονται τακτικά σε συμβατικές διαλέξεις.

Το κυπριακό και διεθνές κοινό αγκάλιασε αμέσως το Ανοικτό Πανεπιστήμιο όπως φαίνεται από την μεγάλη ζήτηση για τις θέσεις στα προσφερόμενα προγράμματα σπουδών. Για την ακαδημαϊκή χρονιά 2009-2010, υποβλήθηκαν περισσότερες από 8500 αιτήσεις. Από αυτές, το Ανοικτό Πανεπιστήμιο μπόρεσε να ικανοποιήσει περίπου τις 600 ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των φοιτητών του σε περισσότερους από 1500. Αξίζει να αναφέρουμε ότι από αυτούς περίπου οι μισοί βρίσκονται εκτός των γεωγραφικών συνόρων της Κυπριακής Δημοκρατίας (Ελλαδίτες, Κύπριοι απόδημοι και Κύπριοι εργαζόμενοι προσωρινά στο εξωτερικό).

Ποιες οι σημαντικότερες στιγμές και τα πιο σημαντικά επιτεύγματα του Ανοικτού Πανεπιστημίου, από της ιδρύσεώς του μέχρι σήμερα;

Αν και μόνο στον τέταρτο χρόνο λειτουργιάς του, το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου έχει ήδη το μεγαλύτερο αριθμό μεταπτυχιακών φοιτητών από όλα τα πανεπιστήμια στην Κύπρο.

Παρά τους επώδυνα λιτούς προϋπολογισμούς και το λιγοστό προσωπικό, το Πανεπιστήμιο έχει κατορθώσει να προσφέρει με επιτυχία τέσσερα μεταπτυχιακά και ένα προπτυχιακό πρόγραμμα. Δύο από τα ανωτέρω μεταπτυχιακά προγράμματα, το Πρόγραμμα «Επιστήμες της Αγωγής» και το Πρόγραμμα «Διοίκηση Μονάδων Υγείας», έχουν ήδη προσφέρει στην κυπριακή και ελλαδική κοινωνία εργαζόμενους απόφοιτους, εξοπλισμένους με γνώσεις και δεξιότητες οι οποίες θα τους βοηθήσουν στην συνεχή βελτίωση του τρόπου εργασίας τους.

Η διοίκηση του ΑΠΚΥ έθεσε από την αρχή ως τρόπο σκέψεως και δράσεως την ποιότητα, την αποτελεσματικότητα και την πελατοκεντρικότητα. Με αυτό τον στόχο, το Πανεπιστήμιο άρχισε από την αρχή να μελετά και να εφαρμόζει καινοτόμους και ευέλικτους τρόπους χειρισμού και επίλυσης των διαφόρων θεμάτων. Για παράδειγμα, το διαδικτυακό σύστημα υποβολής αιτήσεων διαχειρίζεται τις αιτήσεις των υποψήφιων φοιτητών ώστε να τους κατατάσσει βάσει αλγορίθμων που δημιουργούνται από το Ακαδημαϊκό Προσωπικό και εγκρίνονται από την Διοικούσα Επιτροπή. Το εν λόγω σύστημα υλοποιήθηκε σε λιγότερο από τρεις μήνες, με ελάχιστους πόρους και, κατά την δεύτερη χρονιά υποβολής αιτήσεων, δέχτηκε και κατέταξε περισσότερο από 3500 αιτήσεις τις οποίες χειρίστηκαν 3 λειτουργοί σε δύο μήνες.

Από τον δεύτερο χρόνο λειτουργίας του, το Πανεπιστήμιο εφάρμοσε την λειτουργία της διαδικτυακής πλατφόρμας τηλεκπαίδευσης, όπου ο φοιτητής μπορεί να αντλήσει πληροφορίες για τα μαθήματα που παρακολουθεί, να έρθει σε επαφή και να ανταλλάξει ιδέες με συμφοιτητές και διδάσκοντες. Παράλληλα, βλέποντας τις ευκαιρίες για δια βίου μάθηση στο Ευρωπαϊκό Στρατηγικό Πλαίσιο Ανάπτυξης (ΕΣΠΑ) 2007-2013, το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου έθεσε τις βάσεις για μια συνεργασία των έξι κυπριακών πανεπιστημίων για την μελλοντική παραγωγή καινοτόμου εκπαιδευτικού υλικού, το οποίο θα είναι βασισμένο στην μεθοδολογία της εξ” αποστάσεως εκπαίδευσης. Το αποτέλεσμα της προσπάθειας αυτής ήταν η χρηματοδότηση της κοινοπραξίας της οποίας ηγείται το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου με ευρωπαϊκά κονδύλια ύψους επτά εκατομμυρίων ευρώ για την υλοποίηση του ανωτέρω στόχου.

Ποιες είναι οι προκλήσεις των πανεπιστημίων σήμερα;

Η δημιουργία της ανωτέρω κοινοπραξίας τριών κρατικών και τριών ιδιωτικών πανεπιστημίων για την υλοποίηση ενός έργου τέτοιου μεγέθους, ήταν και είναι ένα πρωτοποριακό γεγονός στον χώρο της κυπριακής τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Πάρα τις ραγδαίες αλλαγές στον επιχειρηματικό χώρο ανά το παγκόσμιο, παρά τις εξελίξεις που επέφερε η παγκοσμιοποίηση στην παραγωγή νέων προϊόντων και στην δημιουργία νέων υπηρεσιών, παρά την α-νάπτυξη νέων επιχειρηματικών πρακτικών στην διοίκηση, η παιδεία και τα πανεπιστήμια παραμένουν κατά κανόνα αναλλοίωτα και συντηρητικά, στηριζόμενα κατά πρώτο λόγο στα κεκτημένα και δοκιμασμένα.

Τα σημερινά πανεπιστήμια αντιμετωπίζουν πολύ διαφορετικές προκλήσεις από αυτές που αντιμετώπιζαν τα πανεπιστήμια πριν από 20-30 χρόνια. Τα σημερινά πανεπιστήμια είναι ιδρύματα με πολυάριθμους διακριτούς στόχους και ενδιαφέροντα. Είναι οργανισμοί οι οποίοι ενσωματώνουν τις πιο δημιουργικές ίσως ανθρώπινες λειτουργίες, αλλά και τις πιο βασικές. Αναντίλεκτα, είναι οργανισμοί οι οποίοι διαχειρίζονται ένα ευρύ φάσμα δραστηριοτήτων και υπηρεσιών. Σε αρκετές χώρες με ανεπτυγμένη και αποτελεσματική πανεπιστημιακή εκπαίδευση, τα πανεπιστήμια είναι οργανισμοί με μεταβαλλόμενους στόχους, πολλαπλές πηγές χρηματοδότησης και περιορισμένους πόρους. Για αυτό τον λόγο, τα μοντέλα διαχείρισης και διοίκησης πρέπει να προσαρμόζονται στην σύγχρονη πραγματικότητα. Δυστυχώς, ειδικά στον κυπριακό και στον ελλαδικό χώρο, τα μοντέλα διοίκησης και δράσης των κρατικών πανεπιστημίων παραμένουν όπως είχαν δημιουργηθεί πριν από δεκάδες χρονιά.

Ζούμε σήμερα σε μια εποχή που την χαρακτηρίζει η κινητικότητα, η αύξηση του ανταγωνισμού και η μείωση της προβλεπτικότητας. Η παγκόσμια οικονομική κρίση των τελευταίων χρόνων έχει οξύνει ακόμη περισσότερο τα κοινωνικά και πολιτικά προβλήματα σε όλη την υφήλιο. Τα πανεπιστήμια ανά το παγκόσμιο διαδραματίζουν (όπως πάντοτε), έναν σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση των μελλοντικών γενεών, οι οποίες θα κληθούν να λύσουν τα σημερινά και μελλοντικά προβλήματα, άγνωστα για μας σήμερα. Το μόνο δεδομένο είναι ότι η συνεχής αλλαγή θα συνεχιστεί με αυξανόμενους ρυθμούς και θα πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι απόφοιτοί μας, μαζί με τις «συμβατικές» γνώσεις τις οποίες έχουν αποκτήσει μέσα από την μελέτη, θα έχουν επίσης αναπτύξει έναν διαφορετικό τρόπο σκέψεως και δράσεως, ένα καινοτόμο και επιχειρηματικό πνεύμα, το οποίο θα διασφαλίσει την αντιμετώπιση των μελλοντικών προκλήσεων. Πώς όμως είναι δυνατόν να το πετύχουμε αυτό, όταν εμείς ως οργανισμοί βασιζόμαστε σε τρόπους δράσης και μοντέλα διοίκησης τα οποία οι πρωτοπόροι και καινοτόμοι οργανισμοί έχουν εγκαταλείψει προ δεκαετιών;

Η πρόκληση που έχουμε λοιπόν σήμερα ως διοίκηση τριτοβάθμιων ιδρυμάτων στον κυπριακό χώρο, είναι η εφαρμογή διαδικασιών και η εξεύρεση λύσεων στα πλαίσια της καινοτομίας και του επιχειρηματικού πνεύματος σε όλα τα επίπεδα και για όλες τις υπηρεσίες. Ειδικότερα, ως πανεπιστήμια οφείλουμε να εφαρμόσουμε καινοτομίες, οι οποίες θα βελτιώνουν συνεχώς την διαδικασία μάθησης, την έρευνα και την διοίκηση των ιδρυμάτων μας.

Πρέπει και οφείλουμε να γίνουμε πιο καινοτόμοι και επιχειρηματικοί στον τρόπο διοίκησης και την επιχειρησιακή μας φιλοσοφία. Πρώτιστή μας μέριμνα και φροντίδα θα πρέπει να είναι η αύξηση της βιωσιμότητάς μας ως ιδρύματα με την ποιοτική διεκδίκηση περισσότερων εξωτερικών πόρων, τόσο για την ενίσχυση της εκπαιδευτικής διαδικασίας και την παράγωγη εκπαιδευτικού υλικού, όσο και για την ανάπτυξη της ερευνάς και της υποδομής. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να έχουμε μια καλύτερη και ουσιαστικότερη προσφορά στην κυπριακή κοινωνία.

Δεν είναι δυνατόν να απαιτούμε από την Κυπριακή Δημοκρατία εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ σε τακτικούς προϋπολογισμούς, χωρίς τα ίδια τα πανεπιστήμια να έχουμε κάνει κάθε προσπάθεια για διεκδίκηση εξωτερικών πόρων από την αγορά, από την Ευρώπη ή από άλλες χώρες. Στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής ακόμη και τα «κρατικά πανεπιστήμια» χρηματοδοτούνται μόνο σε ύψος 20-40% του τακτικού τους προϋπολογισμού από το κράτος. Το υπόλοιπο 60-80% (αντίστοιχα) του προϋπολογισμού πρέπει να το διασφαλίσουν τα ίδια τα ιδρύματα, από δίδακτρα, ερευνητικά και άλλα έσοδα, ως επίσης και χορηγίες από την κοινωνία και τους αποφοίτους. Το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου εξασφαλίζει σήμερα δικά του έσοδα τα οποία αντιστοιχούν σε περίπου 30% του ολικού του προϋπολογισμού.

Φυσικά, είναι λογικό να προβληθούν πολλές και εύλογες αντιρρήσεις σε οποιεσδήποτε νέες προτάσεις που ανέφερα πιο πάνω. Η αλλαγή από ένα τρόπο δράσης δεκαετιών δεν είναι εύκολη. Πιστεύω όμως ότι πολύ σύντομα θα γίνει αναγκαστική. Το θέμα είναι πολύ δύσκολο, αλλά και ζωτικό για την πορεία των Πανεπιστημίων. Όπως και στην φύση η προσαρμογή είναι κάτι το αναγκαίο για την επιβίωση, έτσι και στον κόσμο της ανώτατης εκπαίδευσης θα πρέπει τα πανεπιστήμια να προσαρμοστούν σε νέους τρόπους σκέψης και δράσης για να διασφαλίσουν το μέλλον τους.

Στην Κύπρο το τοπίο της ανωτάτης εκπαίδευσης έχει αλλάξει δραστικά τα τελευταία χρόνια. Το Πανεπιστήμιο Κύπρου, το οποίο από το 1989 ήταν και το μοναδικό στον κυπριακό χώρο, έχει τώρα να συνεργαστεί, αλλά και να ανταγωνιστεί, με άλλα πέντε πανεπιστήμια, δύο κρατικά και τρία ιδιωτικά. Επιπλέον, αναμένεται σύντομα η λειτουργία μερικών ακόμη ιδιωτικών πανεπιστημίων. Πολλοί στην κυπριακή κοινωνία ήδη θέλουν να βλέπουν προβλήματα από την δημιουργία των νέων πανεπιστημίων. Πιστεύω ακράδαντα ότι ο υγιής ανταγωνισμός είναι ωφέλιμος και για αυτούς οι οποίοι ανταγωνίζονται, αλλά συνάμα και για την κοινωνία.

Με την εγκαθίδρυση γενικά αποδεκτών, μετρήσιμων και αντικειμενικών στόχων και με την προαγωγή της αποτελεσματικής ομαδικής εργασίας, τα πανεπιστήμια θα μπορούσαν να δημιουργήσουν ένα θετικό και αποτελεσματικό πνεύμα εργασίας και συνεργασίας, μέσα στο οποίο θα επικρατεί η καινοτομία και το επιχειρηματικό πνεύμα. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουν να συμβάλουν σημαντικά στην κυπριακή και ευρωπαϊκή κοινωνία.

Ποιοι οι στόχοι του Ανοικτού Πανεπιστημίου για την επόμενη τριετία και ποιες οι σημαντικότερες προκλήσεις που καλείται να αντιμετωπίσει;

Παρά τις δυσκολίες της οικονομικής κρίσης και τους περιορισμούς στους κρατικούς προϋπολογισμούς και των τριών κρατικών πανεπιστημίων, το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου συνεχίζει την ανοδική του πορεία αλλάζοντας συνεχώς το πρόσωπο της ανώτατης εκπαίδευσης στο νησί μας. Νέοι κλάδοι, όπως Περιβαλλοντικές Σπουδές, Διαχείριση Κρίσεων, Επικοινωνία, Μέσα και Πολιτισμός αναμένεται να ενταχθούν στα επόμενα χρόνια και προβλέπεται να ακολουθήσουν και άλλοι. Επίσης, η ανάπτυξη της υλικοτεχνικής και διαδικτυακής υποδομής του ιδρύματος συνεχίζεται με όλους τους διαθέσιμους πόρους, ώστε στα επόμενα λίγα χρόνια το Πανεπιστήμιο να μπορεί να εξυπηρετεί περάν των 10 χιλιάδων φοιτητών ανά το παγκόσμιο. Παράλληλα, η παρουσία του Ανοικτού Πανεπιστημίου ως ζωντανού οργανισμού στην κοινωνία είναι πλέον αισθητή. Πολιτιστικές εκδηλώσεις, αφιερώματα, σειρές διαλέξεων και πράξεις κοινωνικής προσφοράς είναι μόνο μερικές από τις ενέργειες οι οποίες τονίζουν τον ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα του Ανοικτού Πανεπιστημίου Κύπρου.

Πολλές είναι οι προκλήσεις στα επόμενα χρόνια για το Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου, μια είναι όμως η μεγαλύτερη: Η πρόκληση της καινοτομίας και του επιχειρηματικού πνεύματος.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>