Γράφει:

Η Κύπρος σε μειονεκτική θέση

Θα μπορούσαν να υπάρξουν πολλές ερμηνείες για την απόφαση του Συμβουλίου Υπουργών. Η ουσία, όμως, παραμένει η ίδια: Δεν επιβλήθηκαν κυρώσεις στην Τουρκία, ούτε υπήρξε απόφαση για επιβολή συγκεκριμένων κυρώσεων στο μέλλον. Με απλά λόγια, η πιθανότητα ομοφωνίας στην ΕΕ για επιβολή τιμωρητικών μέτρων στην Τουρκία έχει περιοριστεί στο ελάχιστο. Ο Υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου δήλωσε ότι η Κυπριακή Κυβέρνηση έχει πρόθεση να παγώσει 5 κεφάλαια σε περίπτωση που η Τουρκία δεν συμμορφωθεί με τις θεσμικές της υποχρεώσεις. Αυτή η κίνηση αντιμετωπίστηκε με σκεπτικισμό από την Σουηδική Προεδρία και την Βρετανία. Αυτά τα κράτη θεωρούν ότι οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν στην Τουρκία το 2006 είναι αρκετές και δεν θα πρέπει να επιβληθούν οποιεσδήποτε νέες κυρώσεις στο μέλλον. Το ερώτημα, λοιπόν, είναι πώς οδηγήθηκαν οι εξελίξεις σε μια Σύνοδο Υπουργών Εξωτερικών, όπου στην ουσία αποφασίστηκε ομόφωνα ή συνέχιση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας χωρίς συνέπειες;

Η κυπριακή Κυβέρνηση υποστήριξε ότι στο κείμενο των Συμπερασμάτων του Συμβουλίου υπήρξαν θετικές αναφορές. Τονίστηκε ότι κάτω από τις περιστάσεις το αποτέλεσμα πρέπει να ικανοποιεί την Λευκωσία. Με μια προσεκτική ανάγνωση του κειμένου, όμως, κάποιος μπορεί εύκολα να παρατηρήσει ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε νέα πρόνοια. Πέραν από μερικές φραστικές διατυπώσεις οι οποίες επιδέχονται πολλαπλών ερμηνειών, εμπεριέχονται αναφορές στις υποχρεώσεις της Τουρκίας, όπως αυτές καταγράφονται στην Δήλωση της 21 Σεπτεμβρίου, το Διαπραγματευτικό Πλαίσιο και τα Συμπεράσματα του Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2006. Στην ουσία η απόφαση του Συμβουλίου τον Δεκέμβριο του 2009 επαναλαμβάνει τις γνωστές πρόνοιες αυτών των κειμένων, χωρίς όμως να λαμβάνεται απόφαση για κυρώσεις, όπως προνοείται στην παράγραφο 3 του κειμένου της Δήλωσης (21/9/2005).

Η αποτυχία της κυπριακής Κυβέρνησης να πείσει τους εταίρους της για επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων απορρέει από τρεις ουσιαστικούς παράγοντες: (1) Ελλιπής προετοιμασία, (2) ασαφής στοχοθεσία και (3) ατολμία. Το αποτέλεσμα φέρνει την Λευκωσία σε μειονεκτική θέση με κίνδυνο να μετατραπούν οι υποχρεώσεις της Τουρκίας έναντι της ΕΕ από κοινοτικό ζήτημα σε διμερές ζήτημα ανάμεσα στην Κύπρο και την Τουρκία.

Ελλιπής προετοιμασία

Η Κυβέρνηση Χριστόφια θεωρεί ότι πρέπει να αποφεύγει οποιεσδήποτε ενέργειες οι οποίες μπορεί να εκληφθούν από τρίτους ως ενέργειες που αποσκοπούν σε κωλυσιεργία ή παρεμπόδιση προόδου στο κυπριακό. Στο πλαίσιο αυτής της λογικής, ο χειρισμός των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας υπήρξε υποτονικός. Ο κ. Χριστόφιας δεν ήθελε να θέσει ζητήματα που θα ενοχλούσαν την Άγκυρα και κατά συνέπεια τον κ. Ταλάτ, με στόχο να συνεχιστούν ανεμπόδιστα οι συνομιλίες για το κυπριακό. Χαρακτηριστικά, οι διπλωμάτες που χειρίζονται τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας δεν είχαν οδηγίες για τα ζητήματα που έπρεπε να θέσουν εν όψει της αξιολόγησης της Τουρκίας τον Δεκέμβριο. Με προσωπική του απόφαση, ο κ. Χριστόφιας χειρίστηκε το όλο ζήτημα σε διακυβερνητικό επίπεδο.

Ενώ στις Βρυξέλλες διεξάγονταν συζητήσεις και ζυμώσεις για την προετοιμασία των Συμπερασμάτων του Συμβουλίου, οι Κύπριοι διπλωμάτες δεν είχαν οποιανδήποτε οδηγία για να προτείνουν μέτρα ή κυρώσεις κατά της Τουρκίας. Αντέδρασαν όταν η Προεδρία άρχισε να ετοιμάζει τα πρώτα προσχέδια. Στους διαδρόμους και στα πηγαδάκια των Βρυξελλών, όμως, οι Κύπριοι αντιπρόσωποι δεν μπορούσαν να είναι σαφής για τις προθέσεις της Λευκωσίας.

Στην ουσία, ο κ. Χριστόφιας θεώρησε ότι με κινήσεις της τελευταίας στιγμής θα μπορούσε να επιδιώξει κάτι ουσιαστικό από το Συμβούλιο. Είχε όμως ξεκάθαρους στόχους και στρατηγική;

Ασαφής στοχοθεσία

Όπως είναι πολύ καλά γνωστό το Εθνικό Συμβούλιο αποφάσισε ομόφωνα ότι η Τουρκία δεν θα πρέπει να περάσει αλώβητη τον Δεκέμβριο. Ο ίδιος ο Πρόεδρος δήλωσε πολλές φορές ότι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας δεν μπορούν να συνεχίσουν ομαλά εάν η τελευταία δεν συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις της.

Πέραν όμως από αυτές τις ασαφείς και γενικόλογες διακηρύξεις, η Λευκωσία δεν ήταν ποτέ ξεκάθαρη για τους στόχους της. Σε κανένα επίπεδο των διπλωματικών χειρισμών δεν έγινε ξεκαθάρισμα των στόχων. Για τρεις μήνες οι εταίροι της Κύπρου δεν μπορούσαν να κατανοήσουν τις προθέσεις και τις επιδιώξεις της Λευκωσίας.

Λίγες μέρες πριν το Συμβούλιο του Δεκεμβρίου, η Κύπρος άρχισε να κάνει αναφορές σε μονομερείς κινήσεις που θα αφορούσαν στην εξέλιξη των διαπραγματεύσεων της Τουρκίας, χωρίς όμως να είναι συγκεκριμένη. Την τελευταία στιγμή, όταν όλα είχαν κριθεί, ο Κύπριος Υπουργός Εξωτερικών προέβηκε σε μονομερή δήλωση που αφορά στην πρόθεση της Λευκωσίας για πάγωμα 5 κεφαλαίων.

Ατολμία

Η ελλιπής προετοιμασία και η ασαφής στοχοθεσία προδίδουν της ατολμία της Λευκωσίας. Σύμφωνα με τον Economist, φαίνεται να υπήρξε διαφωνία μεταξύ του κ. Χριστόφια και του κ. Κυπριανού. Ο δεύτερος πρότεινε μια πιο σκληρή διαπραγματευτική θέση στο Συμβούλιο με στόχο να επιβληθούν κυρώσεις στην Τουρκία, ενώ ο πρώτος εμφανίστηκε διστακτικός και άτολμος για την επιβολή κυρώσεων. Εκ των πραγμάτων, αυτή η διαπίστωση φαίνεται να βασίζεται σε λανθασμένη πληροφόρηση. Ανεξάρτητα από την στάση των στελεχών της Κυβέρνησης, η θέση του κ. Χριστόφια φαίνεται να ήταν προειλημμένη: Δεν ήθελε να ρισκάρει την εξέλιξη των συνομιλιών και για αυτό το λόγο έδωσε οδηγίες για συναινετική στάση στο Συμβούλιο. Δύσκολα, όμως, θα μπορούσε να σκεφτεί κάποιος πως θα βοηθήσει τις διαπραγματεύσεις αυτή η κίνηση, από την στιγμή που η Τουρκία δε πρόκειται να προβεί σε συμβιβασμό παρά μόνο όταν θα έχει κόστος.

Σύμφωνα με το τελικό κείμενο, η Τουρκία θα συνε-χίσει ανενόχλητα τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις για ακόμα ένα χρόνο. Δεν γίνεται όμως καμιά αναφορά σε κυρώσεις στο μέλλον. Η Κύπρος έχασε ίσως μια σημαντική ευκαιρία να ενισχύσει την διαπραγματευτική της θέση έναντι της Τουρκίας, όπως επίσης να ενισχύσει το κύρος της έναντι των εταίρων της.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>