Η λίστα των αποστρατικοποιημένων κρατών

Τελευταία έχει γίνει πολύς λόγος για το ζήτημα της αποστρατικοποίησης, η οποία συνιστά επίσημη θέση της ελληνικής κυπριακής πλευράς ήδη από τις Ομόφωνες Αποφάσεις του Εθνικού Συμβουλίου του 1989. Ο πολιτικός κόσμος της Κύπρου ενέταξε την αποστρατικοποίηση στον πολιτικό λόγο περί κυπριακού, ενώ οι εκάστοτε Κυβερνήσεις την χρησιμοποίησαν ως διαπραγματευτικό χαρτί στις κατά καιρούς συνομιλίες. Ουδέποτε όμως ασχολήθηκε κανείς σε επίπεδο υψηλής πολιτικής με τις συνέπειες της αποστρατικοποίησης, ούτε και με το κατά πόσον το ιδιαίτερο γεωπολιτικό περιβάλλον της Κύπρου παρέχει στην Κυπριακή Δημοκρατία την πολυτέλεια να απεμπολήσει το δικαίωμα της αυτοάμυνας. Επιπλεόν, κανείς δεν έχει ασχοληθεί ποτέ με το τι συμβαίνει με άλλες περιπτώσεις κρατών που έχουν αποστρατικοποιηθεί. Είναι γεγονός ότι υπάρχει μια ομάδα κρατών, γύρω στα 20, αλλά και ορισμένες περιοχές (κατοικημένες ή όχι), που είτε έχουν εξαναγκαστεί, είτε οικειοθελώς επέλεξαν να μην έχουν ένοπλες δυνάμεις.

Μερικά από αυτά τα κράτη είναι αποστρατικοποιημένα ως αποτέλεσμα σχετικής πρόνοιας του συντάγματός τους. Σε μερικά συντάγματα δηλώνεται ευθαρσώς ότι το κράτος δεν διαθέτει στρατό (Παναμάς) ή μόνιμο στρατό (Κόστα Ρίκα) ή ότι δεν διαθέτουν στρατό εν καιρώ ειρήνης (Λιχτεστάιν), ή ότι οι μόνες ένοπλες δυνάμεις που διαθέτουν είναι οι αστυνομικές (Λιχτεστάιν, Κιριμπάτι). Άλλα κράτη έχουν συνάψει διαρκείς συμφωνίες αμυντικής προστασίας με πρώην κατοχικές δυνάμεις. Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι η σχέση του Μονακό με την Γαλλία. Τα νησιά Μάρσαλ, η Μικρονησία και το Παλάου δεν έχουν λόγο στα αμυντικά ζητήματα που τα/την αφορούν, ως επίσης και πολύ λίγη επιρροή σε αποφάσεις που άπτονται των διεθνών τους σχέσεων. Για παράδειγμα, όταν η Μικρονησία διαπραγματευόταν μια αμυντική συνθήκη με τις ΗΠΑ, βρισκόταν σε εξαιρετικά αδύνατη θέση λόγω της εξάρτησής της από την αμερικανική βοήθεια. Η Ανδόρρα μπορεί να αιτηθεί αμυντικής βοήθειας εάν παραστεί ανάγκη, ενώ η συμφωνία αμυντικής συνδρομής που η Ισλανδία είχε συνάψει με τις ΗΠΑ έληξε το 2006. Άλλα κράτη είναι υπεύθυνα για την δική τους αμυντική θωράκιση είτε χωρίς να διαθέτουν ένοπλες δυνάμεις, είτε διαθέτοντας περιορισμένες μονάδες. Μερικά από αυτά, όπως η Κόστα Ρίκα, η Δομινίκα ή η Γρενάδα επέλεξαν κάποια στιγμή να αποστρατικοποιηθούν, ενώ άλλα δεν διαθέτουν στρατό από της ιδρύσεώς τους, όπως π.χ. η Ανδόρρα. Ο βασικός λόγος αυτής της επιλογής έγγειται στην διασφάλιση προστασίας από κάποια άλλη δύναμη. Εάν η Κύπρος εν τέλει αποστρατικοποιηθεί, στα πλαίσια μιας τελικής διευθέτησης του κυπριακού, θα ενταχθεί σε ένα κλαμπ κρατών με ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά, τα οποία αξίζει να εξετάσουμε. Οι σχετικές πληροφορίες έχουν αντληθεί από το διαδίκτυο (και έχουν διασταυρωθεί), από τους εξής ιστιοχώρους: http://www.statemaster.com, http://www.army.com, http://en.wikipedia.org, http://www.demilitarisation.org.

Ας δούμε την σχετική λίστα:

-Άγιος Βικέντιος και Γρεναδίνες. Το νησί αυτό της Καραϊβικής δεν διαθέτει στρατό, αλλά μια ειδική μονάδα για σκοπούς εσωτερικής ασφάλειας. Η άμυνά του είναι υπό την ευθύνη του Περιφερειακού Συστήματος Ασφάλειας (RSS), μιας συμφωνίας άμυνας και αμοιβαίας συνδρομής των κρατών της Ανατολικής Καραϊβικής, η οποία τελεί υπό την επίβλεψη των ΗΠΑ. Αρχηγός του κράτους είναι η Βασίλισσα της Αγγλίας, πρώην αποικιοκρατικής δύναμης.

-Αϊτή. Στο -επίσης- νησί αυτό της Καραϊβικής επικρατεί έκρυθμη πολιτική κατάσταση, ενώ στο παρελθόν έχει βιώσει πραξικοπήματα και βίαιες ανατροπές κυβερνήσεων. Δεν υπάρχει στρατός από το 1995, εν τούτοις υπάρχει ισχυρό αίτημα επανασύστασής του. Παρόλα αυτά, η ισχυρή αστυνομία της χώρας ελέγχει παραστρατιωτικές μονάδες, οι οποίες εικάζεται ότι είναι αρκετά μεγάλες.

-Ανδόρρα. Η άμυνα του Πριγκιπάτου της Ανδόρρας είναι υπό την κοινή ευθύνη της Γαλλίας και της Ισπανίας. Τα δύο αυτά κράτη έχουν συνομολογήσει σχετική συνθήκη τον Ιούνιο του 1993, αν και ο βαθμός της δεσμευτικότητάς της παραμένει αμφίβολος.

-Βατικανό. Το κρατίδιο της Αγίας Έδρας στο κέντρο της Ρώμης δεν διαθέτει στρατό, αλλά μια αστυνομική μονάδα, ενώ υπάρχει και η παραδοσιακή Ελβετική Φρουρά του Πάπα. Ανεπίσημα το κρατίδιο προστατεύεται από τον ιταλικό στρατό.

-Γρενάδα. Επίσης νησί της Καραϊβικής, στο οποίο δεν υπάρχει τακτικός στρατός από το 1983, οπόταν οι ΗΠΑ, σε συνεργασία με το RSS, εισέβαλαν στο νησί με το πρόσχημα της διάσωσης Αμερικανών φοιτητών, λόγω της έκρυθμης κατάστασης που προκλήθηκε από την ανατροπή του Προέδρου Μπίσοπ και την εφαρμογή στρατιωτικού νόμου.

-Δομινίκα. Στο νησιωτικό αυτό κρατίδιο της Καραϊβικής, των 72,000 κατοίκων, δεν υπάρχει τακτικός στρατός από το 1981, οπόταν και επιχειρήθηκε στρατιωτικό πραξικόπημα. Η άμυνα του νησιού είναι υπό την ευθύνη του RSS.

-Ισλανδία. Το βορειοευρωπαϊκό κράτος, το οποίο υπέστη πρόσφατα οικονομική καταστροφή ως αποτέλεσμα της διεθνούς οικονομικής κρίσης, δεν διαθέτει τακτικό στρατό από το 1869. Υπάρχει όμως μια στρατιωτική βάση, επανδρωμένη κυρίως από Αμερικανούς στρατιώτες, ενώ είναι και μέλος του ΝΑΤΟ. Διαθέτει επίσης ειρηνευτική δύναμη εκστρατείας, σύστημα αεράμυνας, ακτοφυλακή και αστυνομικές δυνάμεις.

-Κιριμπάτι. Το συγκρότημα νησιών Κιριμπάτι στον κεντρικό Ειρηνικό Ωκεανό, πρώην βρετανική αποικία και ανεξάρτητο κράτος από το 1979, δεν διαθέτει ένοπλες δυνάμεις, παρά μόνον μικρή αστυνομική δύναμη επιβολής της τάξης. Εάν παραστεί ανάγκη, η ασφάλεια του νησιού θα προστατευθεί από τις εγγυήτριες δυνάμεις Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία.

-Κόστα Ρίκα. Η δημοκρατία αυτή της Κεντρικής Αμερικής αποστρατικοποιήθηκε το 1949, μετά από επανειλημμένες βίαιες εναλλαγές στην εξουσία και έναν αιματηρό εμφύλιο πόλεμο. Αν και απαγορεύεται η ύπαρξη τακτικού στρατού, εν τούτοις, διατηρείται ένα σώμα 7,500 χιλιάδων εθνοφρουρών.

-Λίχτενσταϊν. Το μικροσκοπικό Πριγκηπάτο του Λίχτενσταϊν βρίσκεται στα σύνορα μεταξύ Ελβετίας και Αυστρίας. Έχει καταργήσει τον στρατό του το 1868 λόγω του υψηλού κόστους και η ύπαρξη ενόπλων δυνάμεων επιτρέπεται μόνο εν καιρώ πολέμου, κάτι που δεν έχει συμβεί μέχρι στιγμής. Αν και ορισμένες πηγές αναφέρουν ότι η άμυνα του κρατιδίου έχει αναληφθεί από την Ελβετία, εν τούτοις ούτε η μια, ούτε και η άλλη πλευρά το επιβεβαιώνουν, ενώ δεν υπάρχει καμία επίσημη συμφωνία.

-Μαυρίκιος. Το απομονωμένο αυτό νησί του Ινδικού Ωκεανού από το 1968 διαθέτει μόνο αστυνομική δύναμη και ακτοφυλακή.

-Μονακό. Απεμπόλησε το δικαίωμά του στην άμυνα τον 17ο αιώνα, όταν έγινε αντιληπτό ότι η εξέλιξη του βελινεκούς των πυροβόλων όπλων το καθιστούσε ούτως ή άλλως τρωτό και, άρα, τις αμυντικές δαπάνες άσκοπες. Διαθέτει δύο μικρές στρατιωτικές μονάδες, μια υπεύθυνη για την ασφάλεια του Πρίγκιπα και μια για την πολιτική άμυνα, αλλά στην ουσία η ασφάλειά του είναι υπό την ευθύνη της Γαλλίας.

-Ναουρού. Το μικροσκοπικό αυτό νησάκι του Ειρηνικού, με μόλις 10, 000 κατοίκους και 21 τετραγωνικά χιλιόμετρα έκταση, είναι εξαρτώμενο από την Αυστραλία και την Νέα Ζηνλανδία, οι οποίες έχουν αναλάβει και την άμυνά του. Αξίζει να σημειωθεί ότι μεταξύ 2001 και 2008 το Ναουρού λάμβανε οικονομική βοήθεια από την Αυστραλία και ως αντάλλαγμα δεχόταν τους παράνομους μετανάστες και τους αιτητές πολιτικού ασύλου που κατέφευγαν σε αυτήν.

-Νησιά Μάρσαλ. Το μικρονησιακό αυτό νησιωτικό σύμπλεγμα του Ειρηνικού, με μόλις 181 τετραγωνικά χιλιόμετρα έκταση και 62,000 κατοίκους, δεν διαθέτει στράτευμα. Την ευθύνη της άμυνάς του έχουν αναλάβει οι Ηνωμένες Πολιτείες, υπό την κυριαρχία των οποίων βρίσκονταν πριν ανεξαρτητοποιηθούν, το 1986.

-Νησιά του Σολομώντα. Δεν υπάρχει τακτικός στρατός. Κατόπιν εθνοτικής σύγκρουσης που μαινόταν μεταξύ των ετών 1998 και 2006, η Αυστραλία, η Νέα Ζηλανδία και άλλα κράτη του Ειρηνικού παρενέβησαν για την αποκατάσταση της τάξης. Έκτοτε, υπάρχει ένα μικρό αυστραλιανό απόσπασμα που αποσκοπεί στην υποβοήθηση του έργου της αστυ-νομίας για θέματα εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας.

-Νιουέ. Μικρό, πετρώδες νησάκι χιλίων κατοίκων στον νότιο Ειρηνικό, αυτοκυβερνώμενο μεν, αλλά στην ουσία υπό την κυριαρχία της Νέας Ζηνλανδίας.

-Ομόσπονδες Πολιτείες της Μικρονησίας. Όπως και σε άλλες περιπτώσεις νησιωτικών κρατών του Ειρηνικού, έτσι και η Μικρονησία, δεν διαθέτει στρατό, παρά μόνον αστυνομική δύναμη. Εναποθέτει δε την άμυνά της υπό την ευθύνη των Ηνωμένων Πολιτειών.

-Ομοσπονδία του St. Kitts and Nevis. Το νησιωτικό αυτό κράτος της Καραϊβικής, που έχει ως αρχηγό του την Βασίλισσα της Αγγλίας, δεν διαθέτει τακτικό στρατό. Διατηρεί μόνο μια μικρή αμυντική μονάδα για εσωτερικούς σκοπούς.

-Παλάου. Άλλο ένα νησί του Ειρηνικού που έχει εναποθέσει την άμυνά του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι ως μέλος του ΟΗΕ, το Παλάου στηρίζει παραδοσιακά τις επιλογές του κηδεμόνα του. Είναι, μαζί με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, τα μόνα κράτη που καταψηφίζουν παραδοσιακά τα σχετικά ψηφίσματα καταδίκης του εμπάργκο κατά της Κούβας που ισχύει από το 1962.

-Παναμάς. Ο στρατός του Παναμά καταργήθηκε το 1990, μετά την εισβολή των Ηνωμένων Πολιτειών και την ανατροπή του δικτάτορα Μανουέλ Νοριέγκα. Ορισμένα σώματα ασφαλείας όπως η αστυνομία, η συνοριοφυλακή, η αεροναυτική δύναμη και η πολιτοφυλακή διαθέτουν περιορισμένη μαχητική ικανότητα. Υπεύθυνη για την άμυνα του Παναμά είναι η Κολομβία.

-Σαμόα. Νησιωτικό κράτος του Ειρηνικού, το οποίο βρισκόταν υπό την κυριαρχία της Νέας Ζηλανδίας και είναι ανεξάρτητο κράτος από την 1/1/1962. Έκ- τοτε δεν διαθέτει στρατό και η άμυνά του είναι υπό την ευθύνη της Νέας Ζηλανδίας, κατόπιν ειδικής συμφωνίας.

-Σάντα Λουτσία. Το νησιωτικό αυτό κράτος της Καραϊβικής δεν διαθέτει τακτικό στρατό, η αστυνομία του όμως διαθέτει μια ειδική μονάδα για σκοπούς εσωτερικής ασφάλειας. Η άμυνά του είναι αρμοδιότητα του RSS. Και αυτό το νησί διατηρεί στενές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ αρχηγός του κράτους είναι η Βασίλισσα της Αγγλίας, πρώην αποικιοκρατικής δύναμης.

-Τουβαλού. Μικροσκοπικό νησιωτικό κράτος του νοτίου Ειρηνικού, έκτασης 26 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Δεν διαθέτει στρατό, αλλά μια μονάδα ακτο-φυλακής. Το νησί αντιμετωπίζει τον κίνδυνο της εξαφάνισης λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας.

-Αποστρατιωτικοποιημένες περιοχές. Πέραν των κρατών που δεν διαθέτουν τακτικό στρατό, υπάρχουν και ορισμένες περιοχές, είτε υπό την κυριαρχία ενός κράτους, είτε που δεν ανήκουν σε κανένα κράτος (terra nullius), που έχουν κηρυχθεί αποστρατικοποιημένες ζώνες για διάφορους λόγους. Αυτές είναι: Τα νησιά Άαλαντ (Φινλανδία), η Ανταρκτική (αποστρατικοποιημένη βάσει συνθήκης από το 1959), το φεγγάρι και τα υπόλοιπα ουράνια σώματα (βάσει συνθήκης από το 1967), ο βυθός των ωκεανών και το νησί Σπίλτζενμεργκερ, στο αρχιπέλαγος Σλάβμπαρντ (Νορβηγία).

Αυτά είναι λοιπόν τα κράτη και οι περιοχές που δεν διαθέτουν τακτικό στρατό ή που δεν διαθέτουν καθόλου ένοπλες δυνάμεις. Τα κοινά χαρακτηριστικά είναι προφανή με μια απλή ανάγνωση: Στην πλειοψηφία τους μικρά νησιά, προτεκτοράτα πρώην αποικιοκρατικών δυνάμεων, χωρίς σοβαρά προβλήματα λόγω εξωτερικών επιβουλών. Μερικά από αυτά είναι ευρωπαϊκά κρατίδια που στην ουσία κηδεμονεύονται από μεγαλύτερα ευρωπαϊκά κράτη, χωρίς εξαιτίας αυτής της σχέσης να τίθεται οποιοδήποτε ζήτημα ασφάλειας. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για υποτελή κράτη, υποταγμένα οικειοθελώς ή κατόπιν εξαναγκασμού σε κάποια ή κάποιες ηγεμονικές δυνάμεις. Κράτη χωρίς διεθνές κύρος, παντελώς άγνωστα στην πλειοψηφία τους και χωρίς φυσικά κανένα εκτόπισμα στο διεθνές γίγνεσθαι είτε λόγω του αμελητέου μεγέθους τους, είτε λόγω της άθλιας οικονομικής τους κατάστασης, ή λόγω γεωγραφικής απομόνωσης. Και κάτι ακόμα: Κανένα από αυτά τα κράτη δεν γειτνιάζει με κάποια επεκτατική δύναμη ή άλλη δύναμη που να απειλεί την εδαφική του ακεραιότητα. Το γεγονός αυτό καθιστά την αποστρατικοποίηση επιλογή μηδενικού κόστους.

Σε αυτό λοιπόν το κλαμπ επιθυμεί να ενταχθεί η (επανενωμένη) Κύπρος. Το Κράτος-Μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης που επιθυμεί κατά τα άλλα να διαδραματίσει διεθνή ρόλο ως γέφυρα της Ευρώπης με την Μέση Ανατολή, που προσδοκεί να εξελιχθεί σε διεθνές κέντρο παροχής υπηρεσιών και που αποσκοπεί σε ένα μέλλον με ασφάλεια και διαρκή ανάπτυξη.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>