Γράφει:

Ο Κύπριος ασθενής: Συμφέροντα και παρατυπίες στο σύστημα αποστολής ασθενών στο εξωτερικό

Χιλιάδες ασθενείς παραπέμπονται κάθε χρόνο από το Υπουργείο Υγείας στο εξωτερικό για δύσκολες επεμβάσεις και περαιτέρω νοσηλεία. Τα χρήματα που καταβάλλονται είναι πολλά, αλλά όπως λέει και ο σοφός λαός μας «η υγεία πάνω από όλα». Πόσο υγιείς όμως είναι οι διαδικασίες για να γίνει κάτι τέτοιο; Δεν είναι λίγες οι φορές που το Υπουργείο Υγείας πανηγυρίζει και υπερπροβάλλει την επιτυχή έκβαση της υγείας ασθενών που παρέπεμψε σε κέντρα του εξωτερικού. Συνήθως μας δίνεται η εικόνα ότι πρόκειται περί «ιατρικών θαυμάτων». Ωστόσο ούτε λόγος για τα «πράγματα και θάματα» που συντελούνται στο Υπουργείο Υγείας πίσω από τέτοιες υποθέσεις. Γεγονότα που για τον ιατρικό κόσμο αποτελούν «κοινά μυστικά» και καταγράφονται σαφώς στην τελευταία έκθεση της Γενικής Ελέγκτριας της Δημοκρατίας.

Ολο και περισσότεροι ασθενείς στο εξωτερικό

Η επιστήμη προχωρά στον τόπο μας και καθημερινά βλέπουμε όλο και περισσότερες επενδύσεις σε κέντρα υγείας, αλλά και προσοντούχους γιατρούς που εκπαιδεύτηκαν στο εξωτερικό να εγκαθίστανται στην Κύπρο. Θα περίμενε κανείς ότι ολοένα και περισσότερες επεμβάσεις και διαγνώσεις θα μπορούσαν να γίνουν με ακρίβεια στην Κύπρο. Αντί αυτού, τα στοιχεία από την Εκθεση της Γενικής Ελέγκτριας δείχνουν μια δραματική όπως χαρακτηρίζεται, αύξηση των ασθενών που αποστέλλονται στο εξωτερικό τα τελευταία χρόνια και των αντίστοιχων δαπανών.

Οι δαπάνες για το σχέδιο αυτό κατά τα έτη 2006/ 2008 είχαν ως ακολούθως:

Έτος

Αποστολές ασθενών

Ποσό που δαπανήθηκε

2008

 

1942

 

34.807.090

 

2007

 

1844

 

35.641.158

 

2006

 

1034

 

25.453.077

 

Πηγή: Εκθεση Γενικού Ελεγκτή της Δημοκρατίας για το 2008

 

Σημειώνεται ότι, πέραν των πιο πάνω δαπανών κατά το 2008, στο Υπουργείο υπήρχαν εκκρεμείς υποχρεώσεις στις 31/12/2008 ύψους περίπου €938.000, οι οποίες τακτοποιήθηκαν εντός του 2009, λόγω του ότι καθυστέρησε η εξασφάλιση των σχετικών εγκρίσεων για διενέργεια των πληρωμών. Μέχρι την ημερομηνία του ελέγχου (Ιούνιος 2009), εξακολουθούσε να εκκρεμεί η εξόφληση τιμολογίων ύψους περίπου €177.000.

Οι ασθενείς αποστέλλονται λοιπόν στο εξωτερικό, ωστόσο η δαπάνη για την Δημοκρατία δεν τελειώνει με την αποστολή. Οι ασθενείς μπορεί να παραμεί-νουν στα νοσηλευτήρια για μικρό ή μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Ο χρόνος όμως και το κόστος παραμονής τους δεν φαίνεται να καθορίζονται σαφώς, ούτε να ελέγχονται επαρκώς από το κράτος.

Η Γενική Ελέγκτρια παρατηρεί ότι δεν υπάρχουν καθορισμένες διαδικασίες και ευθύνες όσον αφορά στην παρακολούθηση της πορείας θεραπείας του ασθενούς, μετά την έγκριση για αποστολή στο εξωτερικό, όπως π.χ. ο καθορισμός συγκεκριμένων ατόμων που θα αποφασίζουν για τα διοικητικά και ιατρικά θέματα, καθώς και αυτών που θα ελέγχουν και εγκρίνουν τα τιμολόγια.

Η παρακολούθηση της θεραπείας και η έγκριση των τιμολογίων γίνεται, ως επί τω πλείστω, μόνο από λειτουργούς ευημερίας, αποσπασμένους στις διάφορες πρεσβείες, ενώ δεν υπάρχουν καθορισμένοι ιατρικοί λειτουργοί στους οποίους τα νοσοκομεία ή οι πρεσβείες να μπορούν να απευθυνθούν για ιατρικής φύσεως συμβουλές ή αποφάσεις.

Η Γενική Ελέγκτρια θεώρησε ότι ο τρόπος παρακολούθησης, τόσο της παραμονής των ασθενών όσο και των εξόδων θεραπείας που διενεργούνται από τις πρεσβείες, δεν είναι ικανοποιητικός και δεν διασφαλίζονται επαρκώς τα συμφέροντα της Δημοκρατίας. Μάλιστα σε ορισμένα τιμολόγια των διαφόρων νοσοκομείων είχαν επισημανθεί υπερχρεώσεις των υπηρεσιών τους, αυξήσεις τιμών πακέτων θεραπείας και παρατεταμένη νοσηλεία ασθενών σε νοσοκομεία, για τις οποίες ζητήθηκε και έγινε σχετική μείωση των χρεώσεων.

Συμφέροντα πίσω από συνεργασίες με κέντρα του εξωτερικού

Πηγές της «ΣΑ» από τον ιατρικό κόσμο, μιλούν ακόμα και για σκάνδαλα όσον αφορά στην συνεργασία νοσοκομείων της Κύπρου με κέντρα του εξωτερικού. Κάνουν λόγο ακόμα και για συμφέροντα γιατρών του δημοσίου οι οποίοι, «υπό κάλυψη», λειτουργούν ως αντιπρόσωποι στην Κύπρο συγκεκριμένων κέντρων του εξωτερικού στα οποία διοχετεύουν πελάτες-ασθενείς από τον δημόσιο τομέα. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, τα περισσότερα τέτοιου είδους περιστατικά αφορούν κυρίως στην συνεργασία με κέντρα του Ισραήλ.

Ας δούμε όμως τι λέει η έκθεση της Γενικής Ελέγκτριας για το θέμα. Όπως η ίδια εισηγήθηκε σε προηγούμενες εκθέσεις της και όπως τελικά περιλήφθηκε στους κανονισμούς του νέου Σχεδίου Παροχής Οικονομικής Αρωγής για υπηρεσίες που δεν προσφέρονται στον δημόσιο τομέα, «η αγορά υπηρεσιών υγείας εκτός κρατικών νοσηλευτηρίων γίνεται με την σύναψη συμφωνιών του Υπουργείου Υγείας με τα ιατρικά κέντρα, σύμφωνα με διαφανείς διαδικασίες που συνάδουν με τον Νόμο περί Συντονισμού των Διαδικασιών Σύναψης Δημοσίων Συμβάσεων Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών και για Συναφή Θέματα». Μόνο δε «σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να αποσταλεί ασθενής στο εξωτερικό, σε Ιατρικό Κέντρο με το οποίο δεν έχει συναφθεί συμφωνία, νοουμένου ότι ακολουθούνται οι διαδικασίες που προβλέπονται από την πιο πάνω νομοθεσία».

Η Γενική Ελέγκτρια εξέφρασε την άποψη ότι και με βάση το ανταγωνιστικό περιβάλλον στην προσφορά ιατρικών υπηρεσιών, αναμένεται ότι η σύναψη συμφωνιών θα οδηγήσει σε εξασφάλιση χαμηλότερων τιμών.

Το Υπουργείο Υγείας διαβεβαίωσε ότι σχετικά με την σύναψη συμφωνιών, γίνονται προσπάθειες προς διασφάλιση του κόστους των προσφερόμενων ιατρικών υπηρεσιών από τα νοσοκομεία του εξωτερικού και προς εξασφάλιση χαμηλότερων τιμών. Ωστόσο η Γενική Ελέγκτρια διαπιστώνει ότι για δύο συγκεκριμένα νοσοκομεία του Ισραήλ, το Υπουργείο εξακολουθεί να προβαίνει σε διευθετήσεις αποστολής ασθενών όχι απευθείας, αλλά μέσω αντιπροσώπων, οι οποίοι εισπράττουν για τις υπηρεσίες τους προμήθεια. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, για το έτος 2008, καταβλήθηκε σε μία εταιρία – αντιπρόσωπο συνολικό ποσό ύψους €2,051,740, εκ των οποίων περίπου €319,000 αφορούν σε προμήθεια, ενώ σε δεύτερη εταιρία-αντιπρόσωπο, στην οποία καταβλήθηκε συνολικά €1,558,545 το ύψος της προμήθειας δεν μπορεί να υπολογιστεί, αφού το ποσό της προμήθειας δεν αναγράφεται ξεχωριστά στα τιμολόγια της εταιρίας.

Παρά τις επανειλημμένες εισηγήσεις της Γενικής Ελέγκτριας, όπως το Υπουργείο επιδιώξει τη σύναψη συμφωνιών απευθείας με τα νοσοκομεία, χωρίς την εμπλοκή αντιπροσώπων, διαπιστώθηκε ότι το Υπουργείο εξακολουθεί να συνεργάζεται με τις συγκεκριμένες εταιρίες. Επιπλέον, διαπιστώθηκε ότι, η πρώτη εταιρία για την οποία γίνεται αναφορά πιο πάνω, προχώρησε από το 2009, μετά από εισήγηση λειτουργού του Υπουργείου, σε αλλαγή της μορφής των τιμολογίων της υιοθετώντας την μορφή των τιμολογίων της δεύτερης εταιρίας, με αποτέλεσμα να είναι αδύνατον να υπολογίζεται πλέον το ύψος της προμήθειας που θα λαμβάνει η εταιρία. Η ενέργεια αυτή που αν μη τι άλλο χαρακτηρίζεται από έλλειψη διαφάνειας, εγείρει ερωτηματικά για τις σκοπιμότητες που κρύβονται πίσω της.

Ποιος πληρώνει την νύφη;

Οι πληρωμές για το Σχέδιο Αποστολής Ασθενών στο εξωτερικό διενεργούνται κυρίως από τις πρεσβείες της Κύπρου στο εξωτερικό και χρεώνονται στο σχετικό κονδύλι του Υπουργείου Υγείας με διορθωτικό ένταλμα το οποίο ετοιμάζεται από το Υπουργείο Εξωτερικών, αφού αποσταλούν από τις Πρεσβείες τα διάφορα έγγραφα των πληρωμών. Ωστόσο, ενώ ο «Ελέγχων Λειτουργός» του κονδυλίου είναι ο Γενικός Διευθυντής του Υπουργείου Υγείας, οι πληρωμές εξουσιοδοτούνται από λειτουργούς του Υπουργείου Εξωτερικών.

Για θεραπεία με φροντίδα της Κυβέρνησης, οι εν λόγω ασθενείς, ανάλογα με την οικονομική κατάσταση αυτών ή των οικογενειών τους, μπορεί να επιβαρυνθούν με μέρος των εξόδων θεραπείας ή να απαλλαχθούν πλήρως.

Από το 2007 τέθηκε σε εφαρμογή το Μητρώο Επιδοτούμενων Ασθενών για ενδυνάμωση του συστήματος εσωτερικού ελέγχου, στο οποίο καταχωρίζονται όλα τα απαραίτητα στοιχεία σχετικά με την νοσηλεία του ασθενή, όπως όνομα, νοσοκομείο, θεραπεία, ημερομηνία εισαγωγής, ημερομηνία εξιτηρίου, ημερομηνίες επισκέψεων στα νοσοκομεία, ποσό οικονομικής επιβάρυνσης, ημερομηνία και απόδειξη είσπραξης, ημερομηνία υποβολής και ποσό τιμολογίου και παρατηρήσεις. Ωστόσο, όπως αναφέρεται στην Εκθεση της Γενικής Ελέγκτριας, η μη έγκαιρη ενημέρωσή του με τις δαπάνες και τις εισπράξεις που αφορούν στο Σχέδιο, η μη συμφιλίωσή του με τους αντίστοιχους λογαριασμούς εσόδων και δαπανών, καθώς και η ελλιπής αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει το σύστημα, έχει ως αποτέλεσμα την μη άσκηση αποτελεσματικού ελέγχου του Σχεδίου.

Διαπιστώνουμε λοιπόν ότι τα έξοδα από αυτή την αποστολή ασθενών στο εξωτερικό μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερα από ό,τι θα έπρεπε και μπορεί να επιβαρύνουν αντίστοιχα τόσο το κράτος, όσο και τους ίδιους τους ασθενείς που αποστέλλονται στο εξωτερικό. Ο λόγος είναι η έλλειψη αποτελεσμα-τικού ελέγχου από το Υπουργείο Υγείας, το οποίο δημιουργεί κενά και πρόσφορο έδαφος για διαρροές χρημάτων.

Γιατί όχι στην Κύπρο;

Σύμφωνα πάντα με ιατρικές πηγές, πολλοί από τους ασθενείς που παραπέμπονται στο εξωτερικό, θα μπορούσαν υπό κάποιες προϋποθέσεις να νοσηλευθούν και στην Κύπρο, τόσο στα δημόσια όσο και σε ιδιωτικά νοσηλευτήρια. Σίγουρα πολλά από τα περιστατικά χρειάζονται μεγαλύτερη εξειδίκευση που μόνο κέντρα του εξωτερικού μπορούν να προσφέρουν. Υπάρχουν ωστόσο πολλά παραδείγματα περιστατικών τα οποία παραπέμφθηκαν στο εξωτερικό είτε επειδή η αρχική διάγνωση που έγινε στην Κύπρο δεν ήταν ακριβής, είτε εξαιτίας άλλων αιτιών οι οποίες παραμένουν άγνωστες.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα πρόσφατου περιστατικού εξωμήτριας δίδυμης κύησης η οποία παραπέμφθηκε εσπευσμένα στο Ισραήλ, αφού διέτρεχε κίνδυνο τόσο η ζωή των εμβρύων, όσο και της μητέρας. Ωστόσο, σύμφωνα με ιατρικές πηγές, κάτι τέτοιο θα μπορούσε να αποφευχθεί αν γινόταν έγκαιρα η διάγνωση ότι το ένα από τα έμβρυα ήταν εξωμήτριο. Η διάγνωση έγινε στην Κύπρο στις 22 εβδομάδες της εγκυμοσύνης, όταν ήταν ήδη αρκετά προχωρημένη και σαφώς με τα σύγχρονα επιστημονικά μέσα θα μπορούσε να γίνει νωρίτερα. Το γιατί δεν έγινε έγκαιρα παραμένει ένα ερώτημα. Μάλιστα, όπως μας λέχθηκε, υπό τις ανάλογες προϋποθέσεις θα μπορούσε η επέμβαση να γίνει και στην Κύπρο.

Μια άλλη περίπτωση, η οποία καταγράφεται και στην έκθεση της Γενικής Ελέγκτριας, αφορά στην αποστολή καρδιοχειρουργικών περιστατικών εκτός δημόσιων νοσηλευτηρίων, κατά την οποία εντοπίστηκαν αδυναμίες στις ακολουθούμενες διαδικασίες.

Οπως αναφέρεται, στις περιπτώσεις στις οποίες η Επιτροπή συστήνει την αποστολή του ασθενή στο εξωτερικό, δεν υπάρχουν πάντοτε τα απαραίτητα στοιχεία που να τεκμηριώνουν την σύσταση και να εξηγούν την μη τήρηση του άρθρου 2 των κανονισμών, σύμφωνα με τις πρόνοιες του οποίου ο ασθενής αποστέλλεται κατά προτεραιότητα στον ιδιωτικό τομέα στην Κύπρο.

Η Γενική Ελέγκτρια έχει επίσης διαπιστώσει ελλείψεις και παρατυπίες στην σύνθεση των επιτροπών ειδικών ιατρών σύμφωνα με το άρθρο 5 του Σχεδίου Παροχής Οικονομικής Αρωγής για Υπηρεσίες Υγείας που δεν προσφέρονται στον Δημόσιο Τομέα.

Ένοχη Σιωπή;

Σίγουρα τα πιο πάνω στοιχεία θα πρέπει να αποτελέσουν πηγή προβληματισμού για όλους τους αρμοδίους του Υπουργείου Υγείας, αλλά και να κινητοποιήσουν τον ιατρικό κόσμο στην Κύπρο. Τα περισσότερα στοιχεία έχουν τεθεί ενώπιον των αρμοδίων με τον πιο επίσημο τρόπο, μέσω της έκθεσης της Γενικής Ελέγκτριας.

Ωστόσο οι πληροφορίες κάνουν λόγο για αδιάσειστα στοιχεία τα οποία ενοχοποιούν ακόμα περισσότερο άτομα που εμπλέκονται στην διαδικασία αποστολής ασθενών στο εξωτερικό, σε «σκανδαλώδη βαθμό». Πότε πρόκειται να δοθούν αυτά τα στοιχεία στους αρμόδιους για αξιολόγηση παραμένει άγνωστο. Έχουμε ωστόσο διαβεβαιώσεις ότι αυτό θα γίνει σύντομα. Το ελπίζουμε, αφού πολλές φορές η σιωπή κάποιων καταντά συνενοχή και σίγουρα με αυτό τον τρόπο δεν προστατεύεται ούτε η δημόσια υγεία, ούτε το ιατρικό λειτούργημα.

One Comment

  1. Chelsia
    2 Σεπτεμβρίου 2014 06:15

    I feel safeitisd after reading that one.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>