Μια συνολική αποτίμηση του εγγράφου για την ομοσπονδία

Η «Σύγχρονη Άποψη» εξασφάλισε και παρουσιάζει το κείμενο με το οποίο ο Πρόεδρος Χριστόφιας προτίθεται να ενημερώσει τον λαό για την ομοσπονδία. Αντιλαμβανόμαστε ότι το παρόν κείμενο δεν είναι τελικό. Έχει δοθεί στα πολιτικά κόμματα για να εκφράσουν τις απόψεις τους με στόχο να εκδοθεί ένα κείμενο που να είναι αποδεκτό από όλα τα κόμματα. Μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να υπάρχει συμφωνία επί του περιεχομένου. Ως εκ τούτου το κείμενο που παρουσιάζουμε περιέχει τις θέσεις της παρούσας Κυβέρνησης για την ομοσπονδία. Θεωρούμε ότι η κοινωνία των πολιτών πρέπει να συμμετάσχει ενεργά σε αυτό το διάλογο και για αυτό θα επανέλθουμε όταν δημοσιευτεί το τελικό κείμενο.

Η δομή του κειμένου

Το κείμενο έχει τίτλο «Η Ομοσπονδία και η Κύπρος» και είναι έκτασης οκτώ σελίδων αναφοράς. Είναι χωρισμένο σε 18 παραγράφους, οι οποίες εξετάζουν διάφορες πτυχές της ομοσπονδίας ως πολίτευμα και της δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας ως ένα μοντέλο οργάνωσης της Κύπρου. Για σκοπούς καλύτερης κατανόησης του τρόπου με τον οποίο οργανώνεται αυτό το κείμενο και τον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται το σκεπτικό των συντακτών του, έχουμε προβεί σε μια αρίθμηση των ενοτήτων και υποενοτήτων του. Με μια προσεκτική ανάγνωση, διαπιστώνεται ότι το κείμενο οργανώνεται σε 6 ενότητες. Υπάρχει μια σύντομη εισαγωγή (ενοτ. 1) και ένας επίλογος (ενότ. 6). Η δεύτερη ενότητα έχει τίτλο «Ομοσπονδία: Βάση λύσης από το 1977» και επεξηγεί τον στόχο αυτού του κειμένου. Η τρίτη ενότητα εξετάζει την διαφορά ανάμεσα στην ομοσπονδία και το ενιαίο κράτος, την διαφορά μεταξύ ομοσπονδίας και συνομοσπονδίας, ενώ γίνονται και κάποιες γενικές αναφορές σε ομοσπονδιακά πολιτεύματα. Η τέταρτη ενότητα καταλήγει σε κάποιες πολιτικές διαπιστώσεις όσον αφορά στον τρόπο με τον οποίο η ομοσπονδία συνδέθηκε με την Κύπρο και στον τρόπο με τον οποίο η διεθνής πρακτική για την θέσπιση ομοσπονδιών θα εφαρμοστεί στην Κύπρο. Τέλος, η πέμπτη ενότητα, η οποία είναι και η μεγαλύτερη, εξετάζει την έννοια και το περιεχόμενο της δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας.

Στόχοι του κειμένου

Το κείμενο κινείται σε ένα θεωρητικό και διακηρυκτικό πλαίσιο. Υπάρχουν τρεις διακριτοί στόχοι: Πρώτο, γίνεται μια συνοπτική περιγραφή της έννοιας της ομοσπονδίας ως ένα συνταγματικό και πολιτειακό μοντέλο οργάνωσης κρατών. Δεύτερο, εξετάζονται κάποια κοινά χαρακτηριστικά των ομοσπονδιών, τα οποία θα είναι μάλλον και χαρακτηριστικά μιας κυπριακής ομοσπονδίας και, τρίτο, εξετάζονται οι ιδιαιτερότητες της δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας. Γενικά, γίνεται μια απόπειρα να παρουσιαστούν κάποιες παράμετροι ενός επιθυμητού μοντέλου συνταγματικής και πολιτειακής οργάνωσης. Παρόλα αυτά, οι συντάκτες του κειμένου παραμένουν θεωρητικοί. Εάν ο στόχος είναι η ενημέρωση του λαού τότε θα πρέπει να συζητηθούν δύο πράγματα: Πρώτο, κατά πόσο το κείμενο είναι αντικειμενικό και δεύτερο κατά πόσο το κείμενο, όπως παρουσιάζεται σήμερα, θα δώσει απαντήσεις σε βασικά ερωτήματα του λαού.

Αντικειμενικότητα

Όπως έχουν σήμερα τα πράγματα, αυτό το κείμενο εκφράζει μόνο τις θέσεις της Κυβέρνησης. Γίνεται μια προσπάθεια να υπάρξει ομοφωνία των κομμάτων επί αυτού του κειμένου, αλλά μέχρι στιγμής δεν απολαμβάνει κομματικής νομιμοποίησης. Παρόλα αυτά, ο στόχος της αντικειμενικής ενημέρωσης μέσω ενός σύντομου ενημερωτικού εντύπου είναι εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα. Τόσο το ζήτημα της ομοσπονδίας γενικά, όσο και το ζήτημα της δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας ειδικότερα, έχουν πολλές παραμέτρους οι οποίες δεν είναι εύκολο να συμπεριληφθούν σε ένα σύντομο έντυπο. Πέρα από το πρόβλημα της αντικειμενικότητας, το ζητούμενο είναι κατά πόσο, έστω ένα μεροληπτικό κείμενο, είναι σε θέση να απαντήσει τα βασικά ερωτήματα του λαού.

Ουσία και περιεχόμενο

Η πλειοψηφία των κομμάτων συμφωνεί με την επιδίωξη μιας δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας. Οι διαφωνίες τους εστιάζονται στο περιεχόμενο ενός τέτοιου μοντέλου. Έστω και αν υπάρξει συμφωνία στο περίγραμμα, αυτό που έχει σημασία είναι η ουσία και το περιεχόμενο της λύσης. Αν μετά από τόσα χρόνια, μετά από εκατοντάδες σχετικά άρθρα και δηλώσεις, δεν υπάρχει δυνατότητα να επεξηγηθεί το επιδιωκόμενο περιεχόμενο της λύσης τότε υπάρχει σοβαρό πρόβλημα. Έχουν κατορθώσει οι συντάκτες του κειμένου να επεξηγήσουν έστω και μερικά ουσιώδη ζητήματα;

Ανάλυση του κειμένου

Από μια προσεκτική μελέτη διαπιστώνουμε ότι το κείμενο παρουσιάζει αδυναμίες, μερικές από τις οποίες θα ήταν χρήσιμο να εξεταστούν:

1. Το κείμενο ξεκινά με την θέση ότι «ο Πρόεδρος Χριστόφιας έλαβε λαϊκή εντολή να διαπραγματευτεί για λύση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας». Το κείμενο συνεχίζει με την θέση ότι «στο τραπέζι των συνομιλιών… [ο κ. Χριστόφιας] καταθέτει θέσεις αρχών, συμβατές με το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο, καθώς και το συμφωνημένο πλαίσιο λύσης». Στην συνέχεια, όμως, δεν γίνεται καμιά αναφορά στο περιεχόμενο των θέσεων που κατατίθενται στο τραπέζι των συνομιλιών, ούτε ο τρόπος με τον οποίο αυτές οι θέσεις ταυτίζονται με το περιεχόμενο του κειμένου. Πώς θα μπορέσει ο λαός να ενημερωθεί και να αξιολογήσει την έννοια και το περιεχόμενο της δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας, όταν δεν έχει μπροστά του τα αναγκαία δεδομένα; Έστω και αν συμφωνεί κάποιος με τις διακηρύξεις που ακολου-θούν στις επόμενες τρεις παραγράφους της πρώτης ενότητας (βλ. Αμετάθετος στόχος…), δεν θα είναι σε θέση να εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο αυτές θα υλοποιηθούν στην πράξη. Με απλά λόγια, οι πληροφορίες και η ανάλυση που παρουσιάζονται είναι ελλιπείς.

2. Η δεύτερη ενότητα εξηγεί ότι στόχος του κειμένου είναι να ενημερώσει τον λαό «πάνω στο τι ακριβώς σημαίνει ομοσπονδία», όπως επίσης να «δώσει πολύ χρήσιμες πληροφορίες γύρω από την ομοσπονδία και τους ιδιαίτερους ορισμούς που την συνδέουν στην περίπτωση της Κύπρου». Η πρώτη παρατήρηση είναι ότι οι συντάκτες του κειμένου θεωρούν τον λαό ανενημέρωτο για την ομοσπονδία. Η απόπειρα να οριστεί ο λαός ως μια συμπαγής ομάδα ανενημέ-ρωτων ανθρώπων είναι τουλάχιστον ατυχής. Δεύτερο, υπάρχει μια υπερφίαλη ρητορική περί των «πολύ χρήσιμων πληροφοριών» που παρουσιάζει το κείμενο. Ας εξετάσουμε, λοιπόν, κατά πόσο οι πληροφορίες περί ομοσπονδίας είναι τόσο χρήσιμες όσο οι συντάκτες του κειμένου θεωρούν.

3. Η τρίτη ενότητα φιλοδοξεί να δώσει πληροφορίες για την έννοια της ομοσπονδίας και την διαφορά της από το ενιαίο κράτος. Αρχικά ο απόλυτος τρόπος με τον οποίο γίνεται προσπάθεια να διαχωριστούν τα κράτη στην βάση της πολιτειακής τους οργάνωσης είναι ατυχής. Στο διεθνές σύστημα υπάρχουν πολλές μορφές πολιτειακής οργάνωσης, πέραν του ενιαίου κράτους και της ομοσπονδίας. Δεύτερο, ο ορισμός του ενιαίου κράτους εξαντλείται σε δύο προτάσεις, οι οποίες δεν αποδίδουν με ακρίβεια την πολιτειακή οργάνωση των ενιαίων κρατών. Τι εννοούν οι συντάκτες όταν λένε ότι ενιαίο κράτος είναι «απλό»; Τρίτο, γίνεται αναφορά σε διαχωρισμό των ενιαίων κρατών σε επαρχίες και, στην συνέχεια, όταν επεξηγείται μια πιθανή ομοσπονδιακή οργάνωση στην Κύπρο σε διζωνική βάση, πάλιν γίνεται αναφορά σε δύο επαρχίες. Ποια η διαφορά ανάμεσα στις «επαρχίες» ενός ενιαίου και ενός ομόσπονδου κράτους; Η χρήση του ίδιου όρου για να γίνει περιγραφή διαφορετικών περιπτώσεων μπορεί να προκαλέσει σύγχυση.

Η συζήτηση περί ομοσπονδίας είναι εξίσου ελλιπής. Πρώτο, γίνεται μια προσπάθεια απόλυτης και εξαντλητικής ερμηνείας του όρου «ομοσπονδία». Ο αναγνώστης δεν θα είναι σε θέση να κατανοήσει το πλήρες νόημα αυτού του όρου εάν δεν ανατρέξει σε άλλες πηγές. Οι συντάκτες του κειμένου θα έπρεπε να κατανοούν αυτό το ζήτημα και να είναι πιο μετριοπαθείς στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται τους όρους και τις έννοιες. Δεύτερο, ο ορισμός της συνομοσπονδίας είναι εξίσου απόλυτος. Βοηθά μεν τον αναγνώστη να κατανοήσει τις διαφορές ανάμεσα στην ομοσπονδία και την συνομοσπονδία, πλην όμως οι αναφορές είναι γενικόλογες. Τρίτο, οι αναφορές σε διάφορες ομοσπονδίες, όπως και η κατηγοριοποίηση μερικών κοινών χαρακτηριστικών αυτών των ομοσπονδιών, είναι γενικά χρήσιμη, πλην όμως είναι εξαιρετικά μεροληπτική και σε ορισμένα σημεία άστοχη. Τέταρτο, οι συντάκτες του κειμένου εξιδανικεύουν την ομοσπονδία ως πολίτευμα. Αποφεύγουν οποιεσδήποτε αναφορές σε προβληματικές παραμέτρους διαφόρων ομοσπονδιών (π.χ. Βέλγιο, Καναδάς), όπως επίσης δεν γίνεται καμιά αναφορά σε ομοσπονδίες που έχουν καταρρεύσει (π.χ. Τσεχοσλοβακία, Γιουγκοσλαβία). Δεν πρέπει να ενημερωθεί ο λαός για τα (πιθανά) προβλήματα της ομοσπονδίας; Δεν βλέπουν οι συντάκτες την χρησιμότητα τέτοιων εμπειριών;

4. Η ενότητα με τίτλο «Ομοσπονδία και Κύπρος» είναι εξίσου προβληματική. Πρώτο, η ιστορική αναφορά που γίνεται για την ομοσπονδία είναι μεροληπτική. Γίνεται αναφορά μόνο στην αποδοχή της ομοσπονδίας από την ηγεσία των Ελληνοκυπρίων το 1977. Δεν γίνεται όμως καμία αναφορά στον τρόπο με τον οποίο η πρόταση για ομοσπονδία εισήχθηκε στην ιστορία του κυπριακού από την τουρκική πλευρά. Οι συντάκτες του κειμένου προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τα δύσκολα ιστορικά ζητήματα με υπονοούμενα και ρητορικά σχήματα που παρουσιάζονται ως αυτονόητα. «Γιατί», διερωτούνται οι συντάκτες του κειμένου, «δεχθήκαμε την ομοσπονδία το 1974, ενώ την απορρίπταμε πριν;» Πώς ορίζεται αυτό το «πριν» και τι σχέση έχει με την ομοσπονδία στην Κύπρο; Είναι δυνατόν να γίνει ενημέρωση του λαού με υπονοούμενα;

Φυσικά ούτε και με ευχολόγια μπορεί να γίνει ενημέρωση. «Θα προτιμούσαμε το ενιαίο κράτος», υποστηρίζουν οι συντάκτες του κειμένου. Στην συνέχεια όμως θέλουν να οδηγήσουν τον αναγνώστη στην αποδοχή μιας πολιτικής τελεολογίας. Κανείς δε θα διαφωνήσει ότι το πραξικόπημα και η εισβολή δημιούργησαν επαχθείς συνθήκες για τον τόπο μας. Πολλοί, θέλουμε να πιστεύουμε, δεν θα διαφωνήσουν ότι η ομοσπονδία είναι ένα είδος συμβιβασμού. Όμως, η προσπάθεια επιβολής της ομοσπονδίας ως αναγκαστική επιλογή «για να αποφύγουμε την διχοτόμηση» είναι ένα είδος πολιτικού εκβιασμού. Αυτό που περιμένει να μάθει ο κόσμος από την πολιτική του ηγεσία δεν είναι πως αναγκάστηκε να συμβιβαστεί, αλλά πως αυτός ο συμβιβασμός της ομοσπονδίας θα μας απαλλάξει από την κατοχή. Υποστηρίζεται ότι «πολιτικοί λόγοι, που σχετίζονται την απαλλαγή από την τουρκική κατοχή και με την εξομάλυνση των σχέσεων των δύο κοινοτήτων, μας οδηγούν στην ομοσπονδία». Ποιοι ακριβώς είναι αυτοί οι πολιτικοί λόγοι; Πώς μας οδηγούν στην ομοσπονδία; Είναι δυνατόν η πολιτική ηγεσία να οδη-γείται από πολιτικούς λόγους, χωρίς να έχει λόγο στην διαμόρφωση τους;

5. Η ενότητα με τίτλο «διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία», δεν ξεπερνά τα προβλήματα των υπόλοιπων ενοτήτων. Η συζήτηση παραμένει θεωρη-τική και ασαφής. Αρχικά υποστηρίζεται ότι η διζωνική ομοσπονδία προνοεί την ύπαρξη δύο περιοχών «με αντίστοιχη ελληνοκυπριακή και τουρκοκυπριακή διοίκηση». Δεν έχει σημασία, υποστηρίζουν οι συντάκτες του κειμένου, πώς θα ονομάζονται αυτές οι περιοχές. Σε αυτό το σημείο γεννιούνται μερικά ερωτήματα. Πρώτο, γιατί να μην γίνεται αναφορά δε διπεριφερειακή ομοσπονδία αντί σε διζωνική, αν στην ουσία «θα έχουμε δύο περιοχές»; Δεύτερο, γιατί οι συντάκτες του κειμένου υποστηρίζουν ότι δεν έχει σημασία το πώς θα ονομάζονται οι περιοχές, την στιγμή που ο κ. Χριστόφιας έχει ήδη συμφωνήσει με τον κ. Ταλάτ, ότι αυτές οι περιοχές θα αναφέρονται σε δύο συνιστώσες πολιτείες/κράτη («constituent states»);

Ακολούθως, υποστηρίζεται η άποψη ότι, παρόλο που δεν αναφέρεται ξεκάθαρα, από το κείμενο της συμφωνίας Υψηλού Επιπέδου 1977 προκύπτει αβί-αστα το συμπέρασμα ότι έχει συμφωνηθεί η σύσταση διζωνικής ομοσπονδίας. Αυτό το συμπέρασμα είναι βεβιασμένο. Οι παράγραφοι 2 και 3 της συμφωνίας του 1977 δεν αναφέρονται ούτε υπονοούν την σύσταση διζωνικής ομοσπονδίας. Η παράγραφος 2 αναφέρεται σε «έδαφος που θα τελεί υπό την διοίκηση κάθε κοινότητας», χωρίς να γίνεται αναφορά σε γεωγραφικό διαχωρισμό αυτού του εδάφους, αν δηλαδή το έδαφος που θα διοικείται από την κάθε κοινότητα θα συνιστά μια γεωγραφική περιοχή ή ζώνη. Υπάρχουν πολλές εναλλακτικές επιλογές που θα μπορούσαν να προκύψουν από αυτή την αναφορά. Καλούνται, λοιπόν, οι συντάκτες αυτού του κειμένου να εξηγήσουν γιατί οι άλλες επιλογές είχαν αποκλειστεί και πώς έγινε αυτό το 1977. Όσον αφορά στην πολιτειακή διάθρωση, η παράγραφος 3 αναφέρεται σε «δικοινοτικό ομοσπονδιακό σύστημα». Από πού εξάγεται το συμπέρασμα ότι η εδαφική διάθρωση των ομοσπονδιακών πολιτειών θα είναι διζωνική; Γεννιούνται πολλά ερωτηματικά για τις σκοπιμότητες που κρύβονται πίσω από την προσπάθεια των συντακτών του κειμένου να υποστηρίξουν την ύπαρξη συμφωνίας για θέσπιση διζωνικής ομοσπονδίας το 1977. Οι συντάκτες του κειμένου πρέπει ίσως να διαβάσουν ξανά την παράγραφο 1 του ψηφίσματος 649, όπου αναφέρεται καθαρά ότι το 1977 συμφωνήθηκε η σύσταση μιας δικοινοτικής ομοσπονδίας. Ο όρος «διζωνική» ομοσπονδία τίθεται για πρώτη φορά επίσημα στην παράγραφο 3 του ιδίου ψηφίσματος.

Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι, ιδιαίτερα μετά από το ψήφισμα 649, ο εκάστοτε Ελληνοκύπριος διαπραγματευτής υποστηρίζει σθεναρά την σύσταση μιας δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας. Αυτό που ενδιαφέρει τον λαό είναι φυσικά η ουσία και το περιεχόμενο του όρου διζωνική. Το κείμενο που συντάχθηκε για λογαριασμό του Προέδρου Χριστόφια, δεν είναι σαφές επί της ουσίας. Στις παραγράφους 5.1.1 και 5.1.2, υποστηρίζεται ότι «υπάρχουν τρόποι» η διζωνικότητα να είναι συμβατή με τις βασικές ελευθερίες και την ανάμεικτη συνύπαρξη του πληθυσμού. Αυτό θα εξαρτηθεί από τον εδαφικό διακανονισμό, υποστηρίζουν οι συντάκτες του κειμένου. Υπάρχει δυνατότητα, υποστηρίζεται, να επιστρέψουν όλοι οι πρόσφυγες και ταυτόχρονα να γίνουν σεβαστά τα δικαιώματα και οι ελευθερίες όλων όσων θα βρίσκονται κάτω από τουρκοκυπριακή διοίκηση. Στην θεωρία αυτό φαίνεται εφικτό. Πώς θα επιτευχθεί όμως στην πράξη; Τι ποσοστό εδάφους πρέπει να επιστραφεί; Ποιο ποσοστό προσφύγων θα επιστέψουν κάτω από τουρκοκυπριακή διοίκηση; Θα έχουν τα ίδια δικαιώματα και οι κληρονόμοι των προσφύγων; Τέλος, πρέπει να αναφερθεί ότι το πλέγμα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν περιορίζεται στις βασικές ελευθερίες. Παρόλα αυτά, το κείμενο δεν εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η διζωνικότητα θα είναι συμβατή με τα ανθρώπινα δικαιώματα όλων των Κυπριών, ανεξαρτήτως κοινοτικής προέλευσης.

Οι αναφορές στον όρο «δικοινοτική ομοσπονδία» παραμένουν επίσης σε θεωρητικό επίπεδο. Επισημάνεται ότι αυτός ο όρος αναφέρεται σε αποτελεσματική συμμετοχή των δύο κοινοτήτων στα όργανα και τις αποφάσεις της κεντρικής εξουσίας. Παρόλο που ο όρος «κεντρική εξουσία» είναι αδόκιμος, δεν θα ήταν χρήσιμο να σταθούμε εδώ. Αυτό που προκαλεί ενδιαφέρον είναι η διευκρίνιση των συντακτών του κειμένου ότι «απομένει να καθοριστεί μέσα από τις διαπραγματεύσεις και μέσα από την τελική συμφωνία το συγκεκριμένο περιεχόμενο της αποτελεσματικής συμμετοχής». Τι είδους ενημέρωση είναι αυτή; Περιμένετε και θα δείτε;

Στην συνέχεια γίνεται μια διευκρινιστική αναφορά στα όρια που πρέπει να έχει η έννοια «αποτελεσματική συμμετοχή», χωρίς όμως να διαφωτίζεται περαιτέρω η ουσία του ζητήματος. Οι αναφορές του κειμένου σε θέματα δικοινοτικότητας ολοκληρώνονται με περιγραφικές αναφορές στον όρο πολιτική ισότητα (5.2.1), στον καταμερισμό των αρμοδιοτήτων μεταξύ ομοσπονδίας και περιφερειών (5.2.2) και τον διαχωρισμό των αρμοδιοτήτων και την ισότητα των επαρχιών (5.2.3). Και πάλι, οι αναφορές είναι θεωρητικές και διακηρυκτικές. Μια από τις βασικές ελλείψεις αυτών των παραγράφων, ιδιαίτερα της παραγράφου 5.2.3, είναι η επεξήγηση του τρόπου με τον οποίο θα ρυθμίζεται το κατάλοιπο εξουσίας. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι ενώ στην παράγραφο 5.2.1 επικρίνεται η Τουρκία και η τουρκοκυπριακή ηγεσία για το περιεχόμενο που προσδίδουν στον όρο πολιτική ισότητα, στο τέλος της παραγράφου 5.1 υποστηρίζεται ότι η ελληνοκυπριακή πλευρά πέτυχε με την εμμονή της να γίνει αποδεκτή από την τουρκοκυπριακή πλευρά, ανάμεσα σε άλλα, η αρχή της πολιτικής ισότητας. Το συμπέρασμα είναι απλό: Εμμέσως πλην σαφώς οι συντάκτες του κειμένου παραδέχονται ότι (1) αυτό που μετράει είναι η ουσία και το περιεχόμενο της δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας και (2) το περιεχόμενο δεν μπορεί να οριστεί με ακρίβεια λόγω του χάσματος θέσεων που υπάρχει ανάμεσα στις δύο κοινότητες σε σημαντικά ζητήματα.

6. Το κείμενο κλείνει με ένα αισιόδοξο μήνυμα: «Κοιτάζουμε μπροστά». Είναι χρήσιμο να κάνουμε θετικές σκέψεις, αλλά για να προχωρήσουμε μπροστά και να αφήσουμε πίσω τα σοβαρά προβλήματα του παρελθόντος, πρέπει να υπάρξει λύση με περιεχόμενο που να είναι κοινά αποδεχτό. Από ό,τι φαίνεται και από το κείμενο, οι δύο κοινότητες έχουν ακόμα διαφωνίες τόσο ως προς το περίγραμμα, όσο και ως προς την ουσία της λύσης. Καλύτερα λοιπόν να πατάμε γερά στο έδαφος.

Συνολική Αποτίμηση

Το ερώτημα είναι κατά πόσο αυτό το κείμενο μπορεί να διαφωτίσει την κοινή γνώμη και σε πιο βαθμό. Σίγουρα γίνεται μια φιλότιμη προσπάθεια να ξεκαθαριστεί η έννοια κάποιων όρων και ο τρόπος με τον οποίο τους αντιλαμβάνεται ο Ελληνοκύπριος διαπραγματευτής. Όπως έχουμε επιχειρηματολογήσει, το κείμενο παρουσιάζει πολλές αδυναμίες και είναι εν πολλοίς μεροληπτικό. Πρέπει επίσης να παρατηρήσουμε ότι το κείμενο πάσχει από πολλές ελλείψεις, όπως για παράδειγμα δεν γίνεται καμιά αναφορά στο λειτουργικό κόστος μιας ανάλογης πολιτειακής διάθρωσης στην Κύπρο, την βιωσιμότητά της, τον τρόπο με τον οποίο θα μπορεί να λειτουργήσει στην ΕΕ και τον τρόπο με τον οποίο θα μπορέσει να γίνει αποδεχτή από τις δύο κοινότητες. Αναμένουμε να δούμε το τελικό κείμενο για να κρίνουμε κατά πόσο αυτό θα συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση της ομοσπονδίας γενικά και της δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας ειδικότερα.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>