Γράφει:

“Έχω μια ιδέα!” Το μονοπάτι προς την Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για έρευνα

Ο Γιώργος Μιλής είναι διπλωματούχος μηχανικός και σύμβουλος για θέματα έρευνας, καινοτομίας και υιοθέτησης τεχνολογιών (info@eurocyinnovations.com)

Η έρευνα προκύπτει ως αποτέλεσμα της προσπάθειας του ανθρώπου να δώσει λύσεις σε αναγνωρισμένες ανάγκες του και να διευκολύνει ακόμη περισσότερο την ύπαρξή του μέσα στο δικό του οικοσύστημα. Η ανάπτυξη και διεύρυνση της δυνατότητας επικοινωνίας και συνεργασίας μεταξύ των ανθρώπων άλλαξε ραγδαία τον ορισμό του οικοσυστήματος: Το χωριό έγινε η επαρχία, έγινε η χώρα και τώρα έγινε η Ευρώπη. Όλο και περισσότεροι σκεφτόμαστε πλέον «ευρωπαϊκά», έχουμε δηλαδή ιδέες των οποίων η εφαρμογή θα είχε σημαντική επίδραση πέραν των ορίων της χώρας μας, στο Ευρωπαϊκό οικοσύστημα.

Η προσπάθεια υλοποίησης, όμως, ιδεών τέτοιας εμβέλειας συνεπάγεται την ανάγκη πολύ περισσότερων οικονομικών και άλλων πόρων, που είναι αδύνατον να διαθέτει ένας μεμονωμένος οργανισμός. Από την άλλη, σε κάθε χρονική περίοδο δεν έχουν όλες οι ιδέες την ίδια προτεραιότητα ως προς την ανάγκη υλοποίησης. Η αναγνώριση των πιο πάνω, οδήγησε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην οργάνωση μιας συνεταιριστικής προσπάθειας, σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, ώστε οι νέες προκλήσεις (Challenges) και συγκεκριμένοι στόχοι (objectives) για έρευνα και καινοτομία να καθορίζονται κεντρικά και να γίνεται σωστός συντονισμός των προσπαθειών, χρησιμοποιώντας κατάλληλα εργαλεία χρηματοδότησης.

Ερευνητικές προκλήσεις και πηγές χρηματοδότησης

Η απαραίτητη πληροφόρηση σχετικά με αυτήν την συνεταιριστική προσπάθεια βρίσκεται στην διαδικτυακή διεύθυνση http://cordis.europa.eu. Εδώ μπορεί ο κάθε οργανισμός, ιδιωτικός ή δημόσιος, να μάθει για τις τρέχουσες ερευνητικές προκλήσεις και στόχους που έχουν τεθεί, καθώς και για τα τρία βασικά εργαλεία χρηματοδότησης που διαθέτει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για υποστήριξη της έρευνας και της καινοτομίας: Τα Διαρθρωτικά Ταμεία (Structural and Cohesion Fund), το Ερευνητικό Πρόγραμμα Πλαίσιο (Research Framework Programme) και το Πρόγραμμα Πλαίσιο για Ανταγωνιστικότητα και Καινοτομία (Competitiveness and Innovation Framework Programme). Στην ίδια διεύθυνση υπάρχει δημοσιευμένος ένας πρακτικός οδηγός για την Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση (Practical guide for EU funding), που βοηθά εν δυνάμει συμμετέχοντες στο να ανακαλύπτουν τον δρόμο προς τα προγράμματα χρηματοδότησης και να επιλέγουν το καταλληλότερο για αυτούς.

Στόχος αυτού του άρθρου δεν είναι να αντιγράψει την πληροφόρηση που ούτως η άλλως παρέχεται στις σελίδες του δικτυακού αυτού χώρου, αλλά να καταστήσει το μονοπάτι διεκδίκησης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης κάπως πιο γνώριμο, εξαλείφοντας τον φόβο του αγνώστου. Το παράδειγμα που ακολουθεί στις επόμενες παραγράφους, είναι ένα πρώτο βήμα.

Η ιδέα και οι αρχικές ενέργειες

Το ερευνητικό κέντρο CYResearch, στα πλαίσια της ερευνητικής του δραστηριότητας, σχεδιάζει νέες τεχνολογικές λύσεις που βοηθούν την ενσωμάτωση στην κοινωνία, ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς και ατόμων με αναπηρίες. Πρόσφατα έχουν παρουσιάσει σημαντική πρόοδο στον σχεδιασμό ενός έξυπνου συστήματος ειδικών αισθητήρων. Από τις επαφές τους με άλλα ερευνητικά κέντρα στην Ευρώπη, διαφαίνεται ότι με συνδυασμό των προσπαθειών τους θα μπορούσε να υλοποιηθεί ένα πρωτότυπο προϊόν που θα είχε σημαντική επίδραση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μετά από έρευνα στο http:// cordis.europa.eu, βρήκαν ότι στο πρόγραμμα που παρουσιάζει τις ερευνητικές προκλήσεις και στόχους για το 2010-2011, στα πλαίσια του 7ου Προ-γράμματος Πλαισίου για τις Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (FP7-ICT), υπάρχει η «Challenge 5 – Efficient and Effective health and inclusion systems in an ageing society». Η ιδέα τους ταυτίζεται αρκετά με έναν από τους στόχους που παρατίθενται κάτω από την συγκεκριμένη πρόκληση και μόλις έχει δημοσιευτεί πρόσκληση για υποβολή σχετικών προτάσεων. Αυτό που χρειάζονται τώρα είναι να ξεκαθαρίσουν την ιδέα τους και να καθορίσουν τους συνεργάτες τους: Ποια άλλα ερευνητικά κέντρα έχουν την δυνατότητα να παρέχουν συμπληρωματική ερευνητική δραστηριότητα; Ποιες εταιρίες διαθέτουν εμπειρία στην υλοποίηση τέτοιων λύσεων; Ποιοι δημόσιοι ή ιδιωτικοί οργανισμοί θα μπορούσαν να παράσχουν τα απαιτούμενα και να τεκμηριώσουν ποσοτικά και ποιοτικά το αποτέλεσμα της προσπάθειας; Κύρια βάση αναζήτησης συνεργατών αποτελεί το δικό τους δίκτυο και, μετά από παρότρυνση του αντιπρόσωπου στην Κύπρο για θέματα έρευνας (http://cordis.europa.eu/fp7/ ncp_en.html), θα συμπληρώσουν την ομάδα (consortium) αναζητώντας και στο http://www.ideal-ist.net για οργανισμούς με σχετικό προφίλ. Η ομάδα πρέπει να αποτελείται από τουλάχιστον τρεις οργανισμούς, προερχόμενους από τουλάχιστον τρία Κράτη Μέλη της ΕΕ. Επιπλέον, το πιο κατάλληλο σχήμα χρηματοδότησης φαίνεται να είναι το STREP (Specific Targeted Research Project) οπότε, σύμφωνα με τις οδηγίες, θα κρατήσουν τον αριθμό των συνεργατών περίπου στους δέκα.

Η οργάνωση της πρότασης

Παράλληλα, θα ξεκινήσουν και τις διεργασίες για την συγγραφή της πρότασης, αφού προηγουμένως διαβάσουν προσεκτικά τους στόχους του τρέχοντος προγράμματος έρευνας, τις οδηγίες προς τους αιτούντες, καθώς και τις οδηγίες ως προς την αξιολόγηση των προτάσεων. Η διάρκεια υλοποίησης θα καθοριστεί σε 36 μήνες, θα οριστεί συγκεκριμένο πλάνο εργασίας με συγκεκριμένους ρόλους ώστε να γίνεται σωστή εκμετάλλευση των δυνατοτήτων κάθε συνεργάτη, θα γραφούν τα διάφορα τμήματα της πρότασης με βάση την προκαθορισμένη δομή, δίνοντας την ίδια σημασία σε κάθε τμήμα για να αντιμετωπιστούν εξίσου όλα τα κριτήρια αξιολόγησης και, τέλος, θα καθορίσουν το οικονομικό σκέλος για να υπολογίσουν το κόστος και κατ” επέκταση το ποσό της χρηματοδότησης που θα ζητήσουν.

Κατά την συγγραφή της πρότασης θα λάβουν σοβαρά υπόψην τους τις ακόλουθες οδηγίες: i) Καθαρή γλώσσα και καλά ορισμένο περιεχόμενο. ii) Χρήσιμα και κατανοητά σχεδιαγράμματα. iii) Σωστή και επαρκής κάλυψη όλων των τμημάτων της πρότασης αλλά χωρίς περιττά λόγια. iv) Ξεκάθαρη επεξήγηση της αξίας της πρότασης, ώστε να μην χρειάζεται να μαντέψουν οι αξιολογητές γιατί η υλοποίησή της θα ήταν θετική. v) Σωστή δομή του πλάνου υλοποίησης ώστε να αντικατοπτρίζει σωστά τις επιστημονικές και τεχνολογικές υποσχέσεις (αρκετοί πόροι για έρευνα, αρκετοί πόροι για υλοποίηση και επίδειξη, σωστή διαχείριση, δυνατή επίδραση και διάδοση αποτελεσμάτων, κ.λπ.).

Επίσης, θα αποφύγουν τα ακόλουθα (συχνά) λάθη: i) Περιορισμένο εύρος έρευνας και ανάπτυξης. ii) Έλλειψη ευρωπαϊκής διάστασης της πρότασης. iii) Έλλειψη εστίασης προσπάθειας. iv) Έλλειψη καινοτομίας ιδεών. v) Αδυναμία σύνδεσης στόχων και πλάνου υλοποίησης. vi) Αδυναμία στον καθορισμό σωστών ορόσημων για ποσοτική και ποιοτική μέτρηση της υλοποίησης. vii) Αδυναμία καθορισμού κινδύνων (risk factors) και απουσία σχεδίων αντιμετώπισής τους.

Το οικονομικό μέρος

Συγκεκριμένα για το οικονομικό σκέλος, θα προσπαθήσουν να ρυθμίσουν την συνολική δουλειά ώστε να μην ξεπερνούν τον μέσο όρο κόστους και χρηματοδότησης στο συγκεκριμένο σχήμα χρηματοδότησης (STREP) και θα ρυθμίσουν σωστά το κόστος κάθε πακέτου εργασίας ώστε να αντικατοπτρίζει την πραγματική συμμετοχή του κάθε συνεργάτη και να παραμένει σε λογικά ποσοστιαία πλαίσια. Στο συνολικό κόστος θα υπολογίσουν το άμεσο κόστος (direct cost) από τις εργατοώρες, τα ταξίδια κ.λπ., καθώς και το έμμεσο κόστος (indirect cost/ overheads) που προκύπτει από παράπλευρα έξοδα (ηλεκτρικό ρεύμα, «μη-παραγωγικό» προσωπικό όπως γραμματειακό, κ.λπ.). Για τον υπολογισμό των τελευταίων θα επιλέξουν τον καθορισμό τους ως σταθερό ποσοστό του άμεσου κόστους (20%) και όχι τον ακριβή υπολογισμό, αφού δεν έχουν αναλυτικό λογιστικό μοντέλο. Άλλοι συνεργάτες, όπως οι εταιρίες, ενδεχομένως θα επιλέξουν τον ακριβή υπολογισμό των έμμεσων εξόδων.

Επίσης, στους υπολογισμούς θα λάβουν υπόψη ότι τα ερευνητικά κέντρα, καθώς και οι δημόσιοι οργανισμοί και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δικαιούνται χρηματοδότηση στο 75% του συνολικού κόστους για δραστηριότητες έρευνας και ανάπτυξης και οι μεγάλες εταιρίες στο 50%. Για δραστηριότητες πειραμάτων και πιλοτικής εφαρμογής, η χρηματοδότηση για τους συμμετέχοντες είναι 50% ανεξαρτήτως του τύπου.

Η υποβολή της πρότασης

Αφού ολοκληρώσουν την συγγραφή της πρότασης, θα προχωρήσουν σε υποβολή της μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος EPSS (Electronic Proposal Submission Service – https://www.epss-fp7.org/epss/), αφού προηγουμένως διαβάσουν το σχετικό εγχει-ρίδιο χρήσης και πραγματοποιήσουν εγγραφή. Όλοι οι συνεργάτες θα συνδεθούν και θα συμπληρώσουν όλα τα απαραίτητα έντυπα στον χώρο που τους δόθηκε στο σύστημα αυτό. Με καλή οργάνωση θέλουν να ολοκληρώσουν την υποβολή της πρότασης τους μια ημέρα πριν από την καταληκτική ημερομηνία/ώρα, ώστε να αποφύγουν οποιαδήποτε τεχνικά προβλήματα από τις πολλές υποβολές της τελευταίας στιγμής.

Η αξιολόγηση της πρότασης

Μετά την υποβολή θα περιμένουν απλά το αποτέλεσμα της αξιολόγησης της πρότασής τους από την διορισμένη επιτροπή ειδικών. Σύμφωνα με τις οδηγίες τα κριτήρια αξιολόγησης είναι: i) Συνάφεια με τους στόχους του τρέχοντος προγράμματος έρευνας. ii) Αναμενόμενη επίδραση σε ευρωπαϊκό επίπεδο (επαρκώς φιλόδοξη πρόταση ως προς την στρατηγική επίδραση στην λύση π.χ. κοινωνικών προβλημάτων). iii) Επιστημονική και τεχνολογική διάκριση (ξεκάθαροι στόχοι, εξέλιξη πέραν από το τρέχον σημείο προόδου, προτεινόμενη επιστημονική και τεχνολογική προσέγγιση, κ.λπ.). iv) Ποιότητα της ομάδας συνεργατών. v) Ποιότητα του τρόπου άσκησης της διοίκησης κατά την εκτέλεση του έργου (οργανωτική δομή, διαχείριση των πόρων και του πλάνου υλοποίησης, διαχείριση της παραγώμενης γνώσης κ.λπ.).

Γνωρίζουν ότι, με βάση στατιστικά στοιχεία, 15-20% του συνόλου των υποβληθεισών προτάσεων θα επιλεγούν για χρηματοδότηση, αλλά λόγω της καλής και οργανωμένης τους προσπάθειας ελπίζουν να βρίσκονται στο 5-10% των καλύτερων προτάσεων.

Η διαπραγμάτευση επιτυχόντων προτάσεων για χρηματοδότηση

Μετά από περίπου 3-4 μήνες, το CYResearch, ως ο ορισμένος συντονιστής της ομάδας, θα λάβει την αναφορά αξιολόγησης (Evaluation Summary Report) η οποία, καλώς εχόντων των πραγμάτων, θα δείχνει ότι η πρόταση βαθμολογήθηκε αρκετά πάνω από τα όρια σε όλα τα κριτήρια. Ακολούθως, θα λάβουν ειδοποίηση ότι η πρότασή τους επελέγηκε για χρηματοδότηση (με βάση τα διαθέσιμα κονδύλια και την βαθμολογία των άλλων προτάσεων) και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα τους καλέσει σε διαπραγμάτευση ώστε π.χ. να δώσουν κάποιες διευκρινίσεις και να διορθώσουν κάποιες ατέλειες στο πλάνο υλοποίησης. Κατά την καθορισμένη ημερομηνία, λοιπόν, αντιπροσωπεία της ομάδας, αποτελούμενη από τους κύριους συμμετέχοντες σε κάθε πακέτο εργασίας, θα μεταβούν στις Βρυξέλλες έτοιμοι να παρουσιάσουν την ιδέα τους και να συζητήσουν τις ζητούμενες αλλαγές με τους αξιωματούχους της ΕΕ, ώστε να καταλήξουν στην τελική μορφή της πρότασης που θα αποτελέσει το Παράρτημα Ι (Annex I) του συμβολαίου που θα υπογράψουν ως ομάδα.

Η υλοποίηση

Αφού ολοκληρωθούν όλες οι διαδικασίες και υπογραφεί το συμβόλαιο, θα ξεκινήσουν την υλοποίηση του προτεινόμενου έργου ακολουθώντας πιστά το προκαθορισμένο πλάνο και το χρονοδιάγραμμα και παραδίδοντας έγκαιρα όλα τα παραδοτέα. Επίσης, για να αποφύγουν προβλήματα κατά την διάρκεια υλοποίησης, θα συντάξουν και θα υπογράψουν μια συμφωνία συνεταιρισμού (consortium agreement) στην οποία θα καθορίζονται όλες οι λεπτομέρειες της συνεργασίας τους.

Ο στόχος είναι, μετά από 36 μήνες, να έχουν ήδη παράξει σημαντική γνώση την οποία θα διαδώσουν στην επιστημονική κοινότητα και, σε συνεργασία με τις εταιρίες, να συντάξουν ένα επιχειρηματικό σχέδιο για την εμπορευματοποίηση της πρωτότυπης τεχνολογίας που θα δημιουργήσουν. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα είναι και αυτή ευχαριστημένη από την θετική και έμπρακτη επίδραση που θα έχει η χρηματοδότηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

One Comment

  1. Pingback

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>