Γράφει:

Η απεργία στο πυρ το εξώτερον! Η κουλτούρα της κοινωνικής διαμαρτυρίας στην Κύπρο

Τα τελευταία χρόνια η λέξη «απεργία» έχει καταντήσει ένας αόρατος μπαμπούλας που επικρέμεται πάνω από τα φιλήσυχα κεφάλια των Κυπρίων πολιτών. Μπαμπούλας γιατί σε κάθε ευκαιρία ομάδες διαμαρτυρομένων απειλούν ότι «δεν θα διστάσουν να λάβουν δυναμικά μέτρα», δημιουργώντας μια αόριστη αίσθηση απειλής στις δηλώσεις τους στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Αόρατος, αφού σπάνια οι απειλές για μέτρα υλοποιούνται και όταν υλοποιούνται είναι συνήθως υποτονικά και λύονται σχεδόν αμέσως, με ελάχιστες διαβεβαιώσεις από τους αρμόδιους.

Ο Μπαμπούλας της απεργίας

Παρόλα αυτά, οι πλείστοι συμπατριώτες μας εξακολουθούν να τρέμουν την απεργία για το ξεβόλεμα που μπορεί να τους προκαλέσει και μόνο για αυτό. Λες και δεν πρόκειται για ένα μέτρο δημοκρατικής έκφρασης. Λες και οι ίδιοι δεν πρόκειται ποτέ να χρειαστεί να καταφύγουν σε αυτή.

Χαρακτηριστικός είναι ο πανικός που καταλαμβάνει συνήθως τους Κυπρίους σε σχέση με τις απεργίες στην Ελλάδα. Είναι να μην μάθουν ότι απεργούν οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας ή οι οδηγοί ταξί. Αμέσως δίνουν όρκους ότι δεν πρόκειται να επισκεφθούν ποτέ ξανά την «διαλυμένη» χώρα και γυρίζουν στο νησί με άπειρες ιστορίες για την αφάνταστη ταλαιπωρία τους στην αθηναϊκή πρωτεύουσα. Από την άλλη δεν είναι λίγοι που απέκλεισαν παντελώς την επιλογή των ελληνικών Πανεπιστημίων για τις σπουδές των παιδιών τους, με μόνη αιτιολογία ότι εκεί γίνονται συνέχεια απεργίες και τα παιδιά χάνουν την χρονιά τους. Σύμφωνοι. Οι καταλήψεις στα ελληνικά πανεπιστήμια είναι υπερβολικές, καταχρηστικές και συχνά προκαλούν μεγάλη ταλαιπωρία. Αυτός όμως δεν είναι λόγος να μηδενίζεις ένα ολόκληρο εκπαιδευτικό σύστημα.

Τυπική ήταν η αντίδραση των συμπατριωτών μας στην πρόσφατη απεργία των βενζινοπωλών μετά το πλαφόν που επέβαλε ο Υπουργός Εμπορίου στις τιμές των καυσίμων. Πριν ακόμα τεθεί καλά-καλά η απεργία σε ισχύ, ορδές απελπισμένων οδηγών έσπευσαν στα πρατήρια για να βεβαιωθούν ότι εξασφάλισαν και την τελευταία σταγόνα βενζίνης που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν, λες και ένας άγνωστος εχθρός θα απέκλειε το κράτος επ” αόριστον. Λίγοι είχαν την νηφαλιότητα να σκεφτούν ότι οι απεργίες στην Κύπρο δεν διαρκούν πάνω από τρεις μέρες στην χειρότερη περίπτωση. Οπερ και εγένετο.

Μικρή και ανώδυνη

Οι απεργίες στην Κύπρο είναι συνήθως μικρές και ανώδυνες, κυρίως όταν απειλούνται συμφέροντα μεμονωμένων επαγγελματικών κλάδων. Τις περισσότερες μάλιστα φορές δεν μιλάμε για απεργία αλλά για διαμαρτυρία, πικετοφορία, κινητοποίηση στις οποίες οι συμμετέχοντες είναι στην καλύτερη περί-πτωση μερικές δεκάδες. Συνήθως κρατούν για μια μέρα και οι επιπτώσεις της είναι ελάχιστες πάνω στον υπόλοιπο πληθυσμό.

Οι απεργοί θεωρούν ότι πετυχαίνουν τον στόχο τους μέσα από την ελάχιστη ή μεγαλύτερη προβολή που τους δίνεται από τα ΜΜΕ. Οι απεργίες λύονται συνήθως ύστερα από κάποιες αόριστες ή πιο συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις. Σε αυτές τις άοσμες, άχρωμες και άγευστες διαμαρτυρίες που γίνονται συνήθως από δημόσιους λειτουργούς ή υπάλληλους γραφείων, σπάνια υπάρχει καθολική συμμετοχή. Πολλοί συνάδελφοι των «τολμηρών» απεργών δεν συμμετέχουν είτε γιατί φοβούνται την γνώμη που θα σχηματίσουν για αυτούς οι προϊστάμενοί τους, είτε γιατί το κόμμα στο οποίο ανήκουν διαφωνεί με την απεργιακή προσέγγιση, είτε απλώς γιατί έχουν καλύτερα πράγματα να κάνουν την ώρα της απεργίας. Η μη μαζική συμμετοχή ωστόσο, σπάζει αναπόφευκτα την δυναμική της απεργίας, κάνοντάς την αποσπασματική και ωθόντας τους απεργούς να αποδεχτούν πιο εύκολα την μοίρα τους.

Υπάρχουν και οι θεαματικές διαμαρτυρίες που γίνονται από επαγγελματικούς κλάδους που έχουν στα χέρια τους πιο ευφάνταστα μέσα. Για παράδειγμα οι αγρότες, οι οποίοι με την βοήθεια των προϊόντων που παράγουν, των ζώων που εκτρέφουν και του πιο εκρηκτικού ταμπεραμέντου τους, προκαλούν συνήθως περισσότερο. Ωστόσο οι σκηνές από αγροτικές κινητοποιήσεις στην Κύπρο προκαλούν μάλλον τον γέλωτα, αφού είναι και πάλι μικρές, κατακερματισμένες και χωρίς ουσιαστικό αντίκτυπο στην κοινωνία. Παρόμοιες απεργίες είχαμε στο παρελθόν και από οδηγούς φορτηγών οι οποίοι μπλόκαραν δρόμους για μικρό χρονικό διάστημα και σε ελεγχόμενο πάντα βαθμό, αλλά και από εκπαιδευτικούς, οι οποίοι αν και εκτόξευσαν σημαντικές απειλές περί μπλοκαρίσματος των εξετάσεων σωφρονίστηκαν αμέσως ύστερα από κάποιες διαβεβαιώσεις με στόχο «το κοινό καλό».

Η διαμαρτυρία των νέων ως κομματική επιταγή

Στον τόπο μας οι μαζικές απεργιακές κινητοποιήσεις φοιτητών, είναι από σπάνιο μέχρι ανύπαρκτο φαινόμενο. Καταλήψεις και κλείσιμο Πανεπιστημίων δεν υφίστανται σε καμία περίπτωση και η αποχή από τα μαθήματα είναι έννοια άγνωστη.

Πολλές φορές οι φοιτητές διαμαρτύρονται για αιτήματά τους που θίγονται. Αν υπάρχει συμφωνία προς την προώθηση κάποιων αιτημάτων, τότε αντιπροσωπεία της ΠΟΦΕΝ, της επίσημης οργάνωσης των φοιτητών, αναλαμβάνει να δει από κοντά κόμματα και κρατικούς αξιωματούχους με σκοπό να μεταφέρουν τα αιτήματά τους. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με την ΠΣΕΜ, το επίσημο όργανο των μαθητών. Οι δηλώσεις ύστερα από τέτοιες συναντήσεις είναι απογοητευτικά υποτονικές και εξωφρενικές για να τις ακούς από νέους ανθρώπους. Οι εκπρόσωποι των φοιτητών/μαθητών αρκούνται να πουν ότι μετέφεραν κάποια αιτήματά τους, ότι ευχαριστούν τους αρμόδιους που τους δέχτηκαν, ότι θα στηρίξουν τις προσπάθειες της Κυβέρνησης (ή δεν θα στηρίξουν αν η ηγεσία της ΠΟΦΕΝ/ΠΣΕΜ αποτελείται από παρατάξεις της αντιπολίτευσης) και ότι θα συνεχίσουν τις επαφές τους.

Πολλές φορές οι διαμαρτυρίες φοιτητών κορυφώνονται λίγο πριν από τις φοιτητικές εκλογές, οπόταν οι διάφορες κομματικές παρατάξεις μαλώνουν μετα-ξύ τους σαν τα κοκόρια, σχετικά με αιτήματα που «ξεθάβουν» επί της ευκαιρίας. Η φοιτητική χορηγία, το όριο αφυπηρέτησης και άλλα δεινά ωθούν τις φοιτητικές παρατάξεις στο να οργανώνουν διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις στις οποίες οι φοιτητές κατεβαίνουν με τα σύμβολα τις παράταξής τους με στόχο να «παρουσιάσουν δυναμισμό και αποφασιστικότητα», αλλά και για να την πουν στην αντίπαλη παράταξη. Στις διαμαρτυρίες τους, σπάνια οι φοιτητές ξεφεύγουν από το ήδη υπάρχον πολιτικό, κομματικό και εκπαιδευτικό κατεστημένο. Τα αιτήματά τους συνήθως ανακυκλώνονται και ανασύρονται ευκαιριακά, ανάλογα με την κομματική συγκυρία που θέλουν να εξυπηρετήσουν.

Σε καιρούς κρίσης

Στην εποχή της οικονομικής ή κάποιας κρίσιμης πολιτικής συγκυρίας, δύο τινά μπορεί να συμβούν: Είτε οι πολίτες να βγουν μαζικά στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν προκαλώντας κοινωνική αστάθεια, είτε η εξουσία να βρει άλλοθι για να ελέγξει αποτελεσματικότερα τις όποιες απεργιακές κινητοποιήσεις.

Στην περίπτωση της Κύπρου, όπου κανείς δεν φαίνεται διατεθειμένος να βγει στους δρόμους για την ραγδαία αύξηση στις τιμές των καυσίμων ή για την αύξηση στις τιμές ειδών πρώτης ανάγκης, μάλλον πιο εύκολο είναι να συμβεί το δεύτερο. Ας μην ξεχνάμε το μποϊκοτάζ που θέλησε πέρυσι να επιβάλει ο Σύνδεσμος Καταναλωτών στο γάλα και στο ψωμί εξαιτίας των υψηλών τιμών και στο οποίο ελάχιστοι συμπατριώτες μας συμμετείχαν.

Η εκάστοτε εξουσία δεν πρόκειται ποτέ να παύσει να επικαλείται κρίσεις πραγματικές ή επίπλαστες για να επιβάλει δυσβάστακτα οικονομικά μέτρα, περισσότερο έλεγχο στην κοινωνία, ακόμα και πολιτικές αυθαιρεσίες. Αυτή την στιγμή ο τόπος μας φαίνεται να επηρεάζεται τόσο από την διεθνή οικονομική κρίση, όσο και από μια «κρίσιμη καμπή στο κυπριακό». Δύο καταστάσεις που είναι έτοιμες να δικαιολογήσουν τα πάντα. Δεν λέμε ότι αυτό θα γίνει απαραιτήτως, ωστόσο είναι καλό να έχουμε τα μάτια μας ανοικτά.

Η απροθυμία μας να διαμαρτυρηθούμε ίσως είναι ένα χαρακτηριστικό του λαού μας, ίσως είναι μια κατάσταση που μέχρι τώρα λειτουργούσε και δεν προκαλούσε προβλήματα σε κανέναν. Ωστόσο μήπως αυτή η αδράνειά μας, ιδιαίτερα σε περιόδους κρίσης, οδηγήσει σε λιγότερη δημοκρατία; Μήπως ο φόβος μας απέναντι στο μπλοκάρισμα της κανονικότητας της ζωής μας, επιτρέψει σε κάποιους να την εκτροχιάσουν ούτως ή άλλως; Μήπως μακροπρόθεσμα θα καταλάβουμε ότι την ώρα που αναζητούσαμε την ησυχία μας κάποιοι φρόντιζαν να μας την ταράξουν μια και καλή;

One Comment

  1. ΑΠΟΦΑΣΙΣΤΙΚΟΣ
    7 Αυγούστου 2010 22:32

    «Μήπως μακροπρόθεσμα θα καταλάβουμε ότι την ώρα που αναζητούσαμε την ησυχία μας κάποιοι φρόντιζαν να μας την ταράξουν μια και καλή;»
    Συμφωνώ απόλυτα με την πιο πάνω φράση . Κρίνω όμως ότι ήρθε η ώρα που θα μας ταράξουν την ησυχία μας μιά και καλή διότι τόσα χρόνια αδρανούσαμε ως λαός δεν αντιδρούσαμε και δεν αντιδρούμε δεν μετέχουμε στα κοινά ως εάν να ζούμε σε άλλο πλανήτη και το τί συμβαίνει δίπ[λα μας δεν μας αφορά.Κάποιοι ακριβώς το επεδίωκαν αυτό και εμείς την πατήσαμε. Ας ξυπνήσουμε λοιπό διότι το μάθημα τζιαι το ξημάθημα εν κοντά κοντά.
    Σε καιρούς κρίσης οι οποίοι δυστυχώς είναι ήδη στην πόρτα μας χρειάζεται περισυλογή , “ωριμη σκέψη, προβληματισμός , σχεδιασμός και άμεση αντίδραση . Δυστυχώς στον τόπο μας δεν υπάρχει άμεση αντίδραση. Ακόμα αυτοσχεδιάζουμε και ακόμα συνομιλούμε με τους εταίρους.Διερωτάτε κανείς όμως σε αυτή την «συγχρονη» κοινωνία την κοινωνία του παραλογισμού , την κοινωνία του «ΘΕΛΩ», την κοινωνία των υλικών αξιών ,μέχρι πού μπορεί να φτάσει μπορεί να φτάσει ; Φυσικά όχι και πολύ μακριά και τα χάλια μας σύντομα θα φανούν. Ήδη άρχισαν.

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>