Γράφει:

Οικονομικές διακυμάνσεις

Οι οικονομικές διακυμάνσεις ορίζονται ως οι διαδοχικές αυξομειώσεις της οικονομικής δραστηριότητας. Τα αίτια των οικονομικών διακυμάνσεων περιγράφονται διαφορετικά σε κάθε μια από τις βασικές οικονομικές θεωρίες.

Οι κλασικοί οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η οικονομία ισορροπεί πάντα σε κατάσταση πλήρους απασχόλησης και ότι οποιεσδήποτε ανισορροπίες, είτε ανεργίας είτε πληθωρισμού, οι οποίες παρουσιάζονται στην οικονομία, έχουν προσωρινό χαρακτήρα εξαιτίας του ότι η ελεύθερη οικονομία έχει την ιδιότητα να αυτορυθμίζεται μέσω του μηχανισμού των τιμών. Το «αόρατο χέρι» οδηγεί την οικονομία αυτόματα σε ισορροπία πλήρους απασχόλησης. Επομένως οι περιοδικές κρίσεις αφορούν την βραχυχρόνια περίοδο και προέρχονται από παρεμβάσεις που διαταράσσουν προσωρινά τον αυτορρυθμιζόμενο χαρακτήρα του συστήματος.

Η Κεϋνσιανή θεωρία υποστηρίζει ότι η οικονομία ισορροπεί και σε κατάσταση υποαπασχόλησης. Αυτό ίσως να οφείλεται στο ότι το κεφάλαιο δεν διοχετεύεται σε επενδύσεις εάν δεν υπάρχει ελκυστική προοπτική κέρδους. Το κράτος πρέπει να επεμβαίνει στην οικονομία και να αυξάνει την ενεργό ζήτηση με δημόσια έργα, ακόμη και αν αυτό προκαλεί αυξήσεις στα δημοσιονομικά ελλείμματα. Με τις κρατικές επενδύσεις αυξάνεται η απασχόληση, τα αυξημένα εισοδήματα τονώνουν τη ζήτηση, και το πολλαπλασιαστικό αυτό αποτέλεσμα ανορθώνει την οικονομία. Η Κεϋνσιανή θεωρία απέδωσε λοιπόν τις κρίσεις στην οριακή αποδοτικότητα του κεφαλαίου και στην μειωμένη απόδοση των επενδύσεων σύμφωνα με τις προσδοκίες των επενδυτών.

Ο νεοφιλελευθερισμός αμφισβήτησε την αποτελεσματικότητα των κρατικών ρυθμίσεων, άσκησε κριτική στον κρατικό παρεμβατισμό, επεσήμανε το ρόλο των αγορών και υποστήριξε ότι με λιγοστές εξαιρέσεις οι αγορές αυτορυθμίζονται. Οι διακυμάνσεις της ποσότητας του χρήματος εντός της οικονομίας προκαλούν είτε αυξήσεις είτε πτώση στις τιμές των προϊόντων. Το κράτος ως διαχειριστής του χρηματικού όγκου ευθύνεται για τα απορυθμιστικά φαινόμενα και τις οικονομικές κρίσεις. Το κράτος, σύμφωνα με τον νεοφιλελευθερισμό, δεν πρέπει να παρεμβαίνει στην οικονομία ούτε με επεκτατικές ούτε με περιοριστικές πολιτικές αλλά να περιορίζεται στην επίβλεψη της ετήσιας ποσοστιαίας αυξομείωσης του χρηματικού όγκου και να αφήνει τα υπόλοιπα στην επενέργεια των νόμων της αγοράς και στον αυτορρυθμιζόμενο χαρακτήρα του καπιταλιστικού συστήματος.

Ο Μαρξισμός θεωρεί ως αιτία της οικονομικής κρίσης την αντίφαση του καπιταλιστικού συστήματος ανάμεσα στον κοινωνικό χαρακτήρα της παραγωγής από την μια και στην ατομική μορφή της ιδιοποίησης από την άλλη. Για να μπορούν να πωλούνται όλα τα εμπορεύματα που παράγονται θα πρέπει να υπάρχουν εντός της οικονομίας αυστηρά καθορισμένες αναλογίες ανάμεσα στην παραγωγή και την κατανάλωση. Όμως, η ατομική ιδιοποίηση των μέσων παραγωγής και των παραγομένων εμπορευμάτων αποκλείει την δυνατότητα της σχεδιασμένης ανάπτυξης της οικονομίας. Ο κάθε καπιταλιστής, κυνηγώντας το κέρδος, παράγει και προωθεί στην αγορά όλο και περισσότερα εμπορεύματα.

Η μεγιστοποίηση του κέρδους απαιτεί τον περιορισμό του εργατικού μισθού, αφού ο μισθός αποτελεί βασικό στοιχείο του κόστους παραγωγής. Οι εργάτες, όμως, αποτελούν βασικούς αγοραστές των προϊόντων. Όσο χαμηλότερους μισθούς έχουν, τόσο λιγότερα εμπορεύματα μπορούν να καταναλώσουν. Έτσι εμφανίζεται η αντίθεση ανάμεσα στην απεριόριστη συσσώρευση του κεφαλαίου που οδηγεί στην υπερπροσφορά προϊόντων και στην περιορισμένη αγοραστική ικανότητα των μαζών με αποτέλεσμα να μένουν απώλητες μεγάλες ποσότητες προϊόντων.

Όταν η προσφορά ξεπερνάει την ζήτηση σε μεγάλο βαθμό προκαλεί μαζική πτώση των πωλήσεων και σημαντική μείωση της τρέχουσας παραγωγής τα οποία οδηγούν σε οικονομική κρίση, που μεταφράζεται σε πτώση των επενδύσεων, της παραγωγής, της απασχόλησης, των μισθών. Η πτώση του μέσου ποσοστού του κέρδους των επιχειρήσεων οδηγεί σε αλλεπάλληλες μειώσεις των επενδύσεων που είναι το κύριο χαρακτηριστικό των κρίσεων.

Ο Παντελής Π. Κασάπης είναι οικονομολόγος και διεθνολόγος

Σχολιάστε

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>